أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

310

قانون ( فارسى )

نسخه زنجبيل ، فلفل ، سنبل الطيب ( علف گربه ) هريك شش درهم ، مصطكى و ننه حوا هريك چهار درهم ، بزر كرفس و هيرازما ( هيزارما - نعناع - تذكرهء انطاكى ) هريك پنج درهم ، زيرهء كرمانى ، دارچين ختايى ، دانه‌هاى ثمر بلسان و عاقرقرحا هريك دو درهم ، ساذج هندى يك درهم . همهء اين داروها را كوبيده و ساييده و بيخته در عسل كف گرفته بسرش و در وقت لازم به كار ببر ! 12 - گوارشى خوزى ( 1 ) ( از اطباى خوزستان ) در علاج اسهال شدن غير طبيعى ، در علاج كسى كه از خوراك بدنش بهره‌اى دريافت نمىكند و در علاج سردمزاجى و ناتوانى معده بسيار خوب است و تركيب زير را دارد : نسخه كوشنه ، قرفه ، سنبل الطيب ( علف گربه ) ، دانه‌هاى ثمر بلسان و دارچين ختايى ( سليخه ) هريك ده درهم ، جوز بويا پنج عدد ، قاقله ، ميخك ، رازيانهء شامى ، شاه افسر و گياه خلال دندان هندى ( شيطرج ) هريك چهار درهم ، بسباسه سه درهم ، برنگ سه درهم ، نار مشك چهار درهم ، راوند چينى ، زراوند و دوال هريك دو درهم ، مشك زمين و زنجبيل هريك چهل مثقال ، نى نهاوندى ، فلفل و فلفل دراز هريك پنج درهم ، هليلهء سياه از هسته تهى شده هشت مثقال ، بليلهء از هسته تهى شده ده عدد ، ثمر مورد خشكيده دوازده من و نيم به وزن گنديشاپور . همهء اين داروها را كوبيده ، ساييده و بيخته با شيرهء نيشكر بسرشند و در ظرفى نگهدارند . دست‌نخورده دو ماه بماند و از آن پس به كار برند . 13 - گوارشى خوزستانى ( 2 ) اين گوارشى دوم در علاج ناتوانى كبد و معده ، سردمزاج شدن كبد و معده ، اسهال غير طبيعى و ناسازگار و در علاج بهره نديدن از غذا بسيار خوب است . كسانى كه بيم آن مىرود به آب زرد مبتلا شوند ( زرداب قى كنند ) ، از اين دارو استفاده كنند . در ادرار بول خوب است و براى علاج بيمارى طحال بسيار مفيد . داروهاى تركيبىاش از اين قرار است : نسخه كوشنه ، قرفه ، سنبل ، دانه‌هاى ثمر بلسان و دارچين ختايى هريك ده درهم ، جوز بويا پنج عدد ، قاقله ، ميخك ، رازيانهء شامى ، شاه افسر ، گياه خلال دندان و نارمشك هريك چهار درهم ، بسباسه سه درهم ، برنگ كابلى هشت درهم ، راوند چينى ، زراوند دراز و دوال هريك دو درهم ، مشك زمين چهل مثقال ، نى نهاوندى ، فلفل و فلفل دراز هريك پنج درهم ، هليلهء سياه كابلى هشت مثقال ، بليله ده عدد ، ثمر مورد برابر با وزن همه داروها .