أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

308

قانون ( فارسى )

نسخه ثمر آس خوب و برگزيدهء خشكيده يك من ، هليلهء سياه ، بليله ، آمله ، و طاليسفرم - كه پوست درختى است - هريك بيست درهم ، فلفل ، فلفل دراز و زنجبيل هريك ده درهم ، مصطكى ، شاه‌زيرهء عادى ، شاه‌زيرهء بيابانى ، رازيانهء شامى ، زيره ، سنبل ، دارچين ختايى ، قاقله و كوشنه هريك شش درهم ، جوزبويا ، بزر كرفس و ننه حوا هريك پنج درهم و ساذج هندى ، حماما ( هل ) هريك چهار درهم . همه داروها را كوبيده در عسل كف گرفته بسرشند و مقدار تناولى يك درهم است . 6 - گوارشى شبيه گوارش خوزستانى - كه اين هم خوب و مفيد است . نسخه ثمر مورد پانصد و شصت مثقال ، سنبل سه اوقيه ، جوز بويا همراه پوستش نيم رطل ، ميخك ، قاقله ، رازيانهء شامى بو داده ، بزر كرفس بو داده و اشنه ( اندران ) هريك دو اوقيه ، بسباسه يك اوقيه و نيم ، دارچين ختايى چهار اوقيه ، هليلهء كابلى ، بليله و آمله هريك سه اوقيه . داروها را همگى در شراب ريحانى بريز و بر آتش گذار تا يك غلت مىزند ، آنگاه داروها را همگى خشك كن ! اين‌بار در آب به بريز و بر آتش بگذار تا يك غلت مىخورد ، باز همه را بر تابهء گرم خشك كن ! بكوب و با شراب سيكى بيالاى و هربار سه مثقال يا سه درهم از آن را با آب‌ميوهء به بخورند . 7 - گوارشى متوكل - كه گويند سلمويه آن را تأليف كرده است . در علاج بدهضمى ممتاز است و معده را نيرو مىبخشد . اسرائيل حكيم همين گوارش را به متوكل خليفهء عباسى مىداد كه در آزمايش اثرات خوبش آشكار شده بود . نسخه سنبل ، ميخك ، دارچين ، جوزبويا ، قاقله و سك خوب هريك يك مثقال ، فلفل سفيد ، زنجبيل و گند بيدستر هريك دو درخمى ، لبانهء سفيد نر چهار درخمى ، نبات به وزن همه داروها . همه را باهم بكوبند و در عسل كف گرفته بسرشند و هربار به وزن سه مثقال تناول كنند . 8 - گوارشى زيره‌اى ( 3 ) اين گوارشى در علاج شكم‌درد شديدى كه از اثر سرما باشد ، در معالجهء تب چهار روز در ميان ، در اصلاح اشتهاى سگانه ، در علاج تبهاى متولد از خلط بلغمى و خلط سودا ، در علاج پيران بسيار بلغم‌انداز و بلغم‌ساز ، در علاج درد معدهء شديدى كه از سردى باشد ، و در علاج آروغ ترش از گوارشيهاى كم‌نظير است . همچنين براى هركسى كه از بسيارى چيرگى خلط بلغم در بدن