أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

287

قانون ( فارسى )

( خيار هندى درشت‌تر از ثمر كبر كه مغزش تلخ و بزرش دارويى است ) از هريك از اين شل و فل و بل ، پنج اوقيه ، دارچين ، گياه خلال دندان هندى ، گياه خلال دندان ايرانى ، فلفلمويه ، دوال ( اشنه ) ، مشك زمين ، بيخ نيلوفر ، فلفل دراز ، قرفهء خوشبوى و گند بيدستر از هريك پنج اوقيه ، جواشير ( گاوشير ) و سكبينه هريك چهار اوقيه ، پوست بيخ كرفس هشت اوقيه . همهء اين داروها را كوبيده و ساييده و بيخته آماده كن ! آنگاه ريم‌آهن را در شكراب سه هفته بخيسان و هفتهء چهارم بگذار كه در عسلاب خيس شود . روز اول هفتهء پنجم آن را در سركه انداز و روز دوم از اين هفتهء پنجم در شكراب باشد و روز سوم به عسلاب منتقل شود و همين دستور سه هفته ديگر دوام يابد . بعد از آنكه هشت هفته گذشت و اين همه بلاها سر ريم‌آهن آوردى بيرونش بياور و در سايه خشكش كن و بكوب اما بكوب و چنان آن را بساى كه مانند سرمهء به چشم كشيدنى شود . داروهاى سابقا ساييده و بيخته را كه آماده شده‌اند ، به سه جزء به حساب آور كه جزء چهارم آن ريم‌آهن خشكيدهء در سايه و ساييده و بيخته باشد . همه را درهم مخلوط كن و به هم بزن و با روغن گاوى بيالاى ! به وزن ريم‌آهن پانيد بياور و در عسل خوب كه براى سرشتن همهء داروها كافى باشد بريز تا پانيد در عسل مىگدازد ؛ آنگاه كليهء داروها را در عسلى كه پانيد در آن حل شده است بسرش و خوب باهم مخلوط كن تا به حالتى درآيد كه به عسل عادى بند آمده بماند . آن‌وقت دارو را مجموعا در ظرفى از كاشى سبزرنگ بسيار تازه و پاك و نظيف بريز و سر ظرف را محكم ببند و در زير خرمن جو يا انبار جو دفن كن و بگذار مدت شش ماه در زير جو استراحت كند . سپس بيرونش بياور و از آن استفاده كن ! براى هر بيمارى كه آن را تجويز مىكنى بخورد ، بايد ناشتا به اندازهء يك عدد مازو بخورد و تا سه ساعت زمان از روز مىگذرد هيچ نخورد ؛ بعد از سه ساعت غذا بخورد اما آن هم دستوراتى دارد ، به قرار زير : غذا در زيادى و كمى ميانه باشد ، چيزى چنان نخورد كه در شكم ياغى شود و سبب درد سر و آزار گردد . برخى از اطباء فرموده‌اند : اين دارو مايهء سلامت بدن است و زيان هر سمى از سمهاى كشنده را - به يارى خداوند - از بين مىبرد . 94 - معجون بىنام اين معجون گمنام كه نامى برايش قايل نشده‌اند ، در علاج ناتوانى كبد ، تف كردن خون و براى كسانى كه دررفتگى و درد مفاصل دارند بسيار خوب است . داروهايش كه باهم تركيب شده‌اند از اين قرارند :