مخلوط مىكنيم كه تأثير دارويى آلاكلنگ نگذارد دارو به رگها راه يابد و راهش را به سوى كليه و مثانه كج كند . اين را نيز بدان ! كه بسيارى از داروها وقتى به بدن وارد مىشوند جاى ويژه به خود دارند كه از آنجا دست به كار شوند . و نيز جاى ويژه‌اى دارند كه كارشان در آنجا بهره دهد . ممكن است ما از دارويى بخواهيم كه دور تر از جاى ويژه‌اى كه اثرش در آنجا خاتمه مىيابد برود ؛ پس نياز به دارويى داريم كه همراهش باشد و همين‌كه به سرمنزل اصلى كه مقر آسايش او است رسيد او را بكوبد و به زور به مقصودش برساند . يا بالعكس ، ممكن است ما از دارو بخواهيم كه قبل از رسيدن به سرمنزل طبيعىاش توقف كند زيرا در نزديك‌ترها با آن كار داريم ؛ ناچاريم دارويى تنبل‌كننده را همراهش سازيم كه كار ما انجام شود . اين را نيز بدان ! كه داروى آزمون شده از داروى آزمون نشده بهتر است . و مصرف داروى كم - كه مراد از آن حاصل شود - بهتر از آن است كه داروهاى بسيار به كار رود . راجع به بهتر بودن داروى كم از داروى زياد و اينكه چرا كم و مفيد بهتر از زياد و مفيد است ، در صفحات اوّل كتاب دوم قانون توضيحات كافى داده‌ايم . و راجع به اينكه مىگويم داروى آزمون شده از ناآزموده بهتر است توضيح اين است كه داورى كردن دربارهء داروى تركيبى دو راه دارد : 1 - داروهاى ساده هريك حكم خاصى داشته و تأثير ويژه به خود دارند ؛ ممكن است طبيب همه را يكىيكى در نظر آورد و حكم خود را صادر كند . امّا داروهاى ساده‌اى كه باهم تركيب شده‌اند ، از سادگى اوليّه‌اى كه داشتند تغيير يافته‌اند و هيأتى ديگر به خود گرفته‌اند . طبيب ممكن است باز از همان نظريهء خواص مستقل استفاده كند ، كه اين را ناآزموده گوييم . 2 - اما اگر داروهاى ساده را - كه هرچند اثر ويژه به هريك را مىشناسيم - باهم تركيب كرديم و دانستيم كه آيا داروى ساده بعد از تركيب با داروهاى ديگر همان تأثير زمان تكى و سادگى خود را دارد ؟ تأثيرش بيشتر يا كمتر نشده است ؟ و آيا در اين تركيب يافتن بر ضد اثر قبلى اثر نمىكند و به حالت اول باقى است ؟ در صورتى كه چنين تحقيقاتى روى دارويى انجام شد آن را آزمون شده مىخوانيم . اگر دارو را آزمودند ، پژوهشگر هر دو روى سكه را مىبيند و از اثر آزمون معلوم مىشود كه فلان داروى ساده وقتى تركيب شده است همان اثر قبلى را حفظ كرده است يا نه ؟ و مىداند كه بعد از تركيب با ساير داروها چه اثرى دارد و تا چه حدى اثربخش است ؛ كه ممكن است بعد از تركيب شدن با داروها اثرش بيشتر از زمان سادگىاش باشد . فصل دوم چگونگى تركيب دارو بدان ! كه هرگاه نياز به دارويى داشتى كه چهار نوع بهره را در يك آن برساند و داروى تكى آن‌چنانى گيرت نيامد كه چهار نيازت را برآورد ، ناچارى كه چهار داروى گوناگون را باهم جمع