أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

214

قانون ( فارسى )

نسخهء ديگر كه مشهور است : بزر ترتيزك سفيد ، آرد نخود ، آرد باقلى و نانخواه ( ننه حوا ) از هريك يك جزء ، كسيلا دو جزء ، زيرهء كرمانى و فلفل از هريك نيم جزء . همه را خوب بسايند و درهم بسرشند تا خميرمانند مىشود ، در تنور بپزد و خشك شود ؛ آنگاه به اندازهء همهء اينها نان گندم بىسپوس خشكيده بياورند و همه را باهم بكوبند . هر روز با شير از آن سوپ درست كنند و بخورند . يا از اين خشكه نانهاى كوبيده را در آبگوشت جوجه ريزند و به‌عنوان سوپ قبل از غذاى اصلى آن را بخورند . نسخهء شراب خوب : كسيلا پنج درهم ، شراب خوب و خوشبوى - كه هيچ ترش‌مزگى نداشته باشد - يك‌صد و هشتاد مثقال . كسيلا را در شراب ريزند و به هم زنند صبحها همين‌كه از خواب برخاستند سه پياله و هنگام شب كه شام مىخورند سه پياله و هنگام خواب يك پياله بخورند . و اگر به دنبال خوردن شراب كذايى قاوت بخورند بهتر اثر مىبخشد . لعبه بربريه در قاوت مخلوط باشد و بخورند ، براى سردمزاجان بسيار مفيد است . بدن را گرم و مرطوب مىكند ؛ ليكن حرارت زياد دارد . علاج لاغران خشك‌مزاج بايد وسايل رطوبت بخشيدن به بدن را به كار برند . رطوبت‌بخشها شناخته شده‌اند كه كدامند . همچنين علاج دق‌داران براى آنها مفيد است . اگر خشك‌مزاجى سبب اصليش گرما باشد ، علاج گرم‌مزاجان را به كار برند . و اگر اصل خشك‌مزاجى از سرما باشد ، علاج بيمار دق سالخورده لازم است . مايه حقنه‌هاى چاق‌كننده هر مايه حقنه‌اى كه كليه را چاق كند براى لاغراندامان خوب و چاق‌كننده است ؛ مثلا : شير گوسفند را وسيلهء حقنه سازند . و اگر كمى بارزد در شير گوسفند حل شود و مايهء حقنه گردد بسيار بهتر است . داروهاى تركيبى كه در حقنه به كار بروند مفيدند ، در بحث از تقويت نيروى جماع ذكر شده‌اند ؛ كه در اينجا يكى را ذكر مىكنيم . نسخه : كلهء گوسفند جوان چاق را خوب پاك كنند و تا مىتوانند بكوبند تا به خوبى خرد و خاش مىشود . چهل و پنج مثقال از دنبه‌اش با سرش جمع آيد ، يك‌صد و هشتاد مثقال شير ، گندم ، برنج و نخود كوبيده ( لپه ) از هريك بيست و دو مثقال و نيم بياورند و همه را باهم يعنى سر و شير و دنبه