أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

213

قانون ( فارسى )

نسخهء ديگر : آرد نخود ، آرد باقلى ، آرد جو و آرد برنج هريك يك جزء متساوى ، خشخاش سفيد و ماش پوست كنده از هريك نيم جزء ، گندم كوبيده و كنجد پوست كنده هريك نيم جزء ، شكر دو جزء . همه را با شير گوسفند سوپ سازند و بامدادان نوش جان كنند . نسخهء ديگر : بنگ در آب بجوشد تا خوب مىپزد . بپالاى و خوب آبش را بگير ! تفاله را در سايه خشك كن و در وسط چونهء خمير بگذار و بگذار در تنور بر آجر بپزد . هرگاه در برشتن به رنگ خرماى هنوز خوب نرسيده يعنى سرخ مايل به زرد درآمد ، بيرونش بياور و خرد بساى . دو مثقال از آن تفاله بنگ برشته در شكم چونه را در نود مثقال آش كنجد و خشخاش ريز ، باهم بپزند و صبح و شام هجده مثقال از آن تناول كنند . نسخهء بسيار خوب و عجيب : بنگ را در آب بريز و يك شبانه‌روز در آن بخيسد . بعدا آن را با آب بشوى و بگذارش تا خشك مىشود . در روغن بيالاى تا روغن را برمىكشد و چندانش بو بده كه خرد و ساييده شود . چهار برابرش مغز بادام پوست كنده و به اندازهء مغز بادام مغز گردو و به اندازهء مغز گردو شكر . همه را با هم مخلوط كن و هنگام خواب به وزن پنج درهم بخورند . گرم‌مزاجان از خوردن هريك از داروهاى كاكنه ، تاجريزى ، كاهو ، توت و گوشت كبك چاق مىشوند . كسانى كه بسيار لاغرمردنى هستند ، به معالجات رطوبت بخشيدن به بدن نياز دارند و به آنچه كه در بحث از علاج دق شرح داده‌ايم و در علاج خشكى معده گفته‌ايم مراجعه كنند . و همين لاغرمردنيها بايد سه روز يا چهار روز اقلا تن را زفت‌مالى كنند ؛ كه دستور زفت‌مالى را بيان كرده‌ايم . براى لاغراندامان سردمزاج داروهاى ويژهء چاق شدن از قرار زير است : نسخه : خربق سفيد ، تودرى ( قدومه ) و بزر خشخاش سفيد از هريك به وزن دو درهم ، بورك و دانهء ثمر صنوبر از هريك سه درهم ، سورنجان ، بزر بنگ ، عاقرقرحا ، خولنجان و بهمن سفيد از هريك يك درهم ، نقل خواجه چهار درهم ، گندم سفيد تقريبا هفده كيلو . گندم را در شير ريزند خيس شود تا دانه‌هايش مىآماسد ؛ آن را در سايه بگذارند تا خشك مىشود . بو دهند و قاوت سازند . همه داروهاى ديگر را در اين قاوت مخلوط كنند و به هم بزنند . ده ملاقه روغن گاوى بر آن اضافه كنند و درهم بسرشند . صبح‌ها ده درهم و شبها ده درهم بخورند و شير بر آن بنوشند .