أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
174
قانون ( فارسى )
اكثرا سعفهها در فصل زمستان شدت مىيابند و به زودى فروكش مىكنند و از بين مىروند . سبب سعفهء تر مادهء نمين بدجنس تندمزاج و خورنده است كه با خون درمىآميزد ، و يا خلط غليظ پرمايهء بد و ناباب است كه در زير پوست بند مىآيد و بيرون رفتنى نيست و به صورت ورم پديدار مىشود و آنگاه از قسمت آبكى و شل تراوش مىكند . سبب سعفهء خشك ، خلط سودايى به حد زياد است كه با رطوبتى تندمزاج مخلوط شده و به سوى پوست آمده و پوست را به فساد سوق داده و شروع به خوردن آن كرده است . جوش بلخى ( بلحى - نسخه . ) نيز از همان نوع سعفهء بدجنس است . جوش چاتلانقوشى از جوشهايى چركين سودايى مايل به سياه است كه در ساق پا پديد مىآيد و مادهء به وجود آورندهاش همان مادهء به وجود آورنده ياغر است و علاجش هم عينا علاج پاغر است . علاج سعفه علاج سعفه - اگر تر باشد - همان علاج قوبا ( اكزيما ) را مىخواهد . در علاج سعفهء خشك پاكسازى بدن بيمار از خلط صفرايى و خلط سودايى و مادهء خلط بلغم شورمزه لازم است . و دستور علاج به قرار آتى است : آبپز هليله ، سس صغير ، الوا و سقمونيا را درهم مخلوط كن بخورد كه اسهال شود . بعد از آن دارويى بخورد كه بقاياى خلط ناباب را پاكسازى كند و در عين حال بدن را رطوبت بخشد . مثلا داروى تركيبى زير را بخورد . نسخه : شاهتره با آب پنير نود مثقال ، هليلهء سياه و هليلهء زرد هريك سه درهم ، سس صغير دو درهم ، نمك نفطى به وزن دو دانگ . درهم مخلوط شوند و از آن تناول كند . بعد از تناول داروهاى اسهالى فوق ، بيمار هر روز سى درهم ، آب پنير با يك درهم و نيم سس صغير بخورد ، مشروط بر اينكه اسهال چندان روى ندهد كه بيمار تحمل نكند . در صورتى كه از حد تحمل بيمار بيشتر بود ، چندان بخورد كه از توانش برآيد . چيزهاى بسيار شيرين نبايد بخورد ، بويژه نبايد خرما بخورد . نبايد تلخمزهها ، تندمزهها و شورمزهها را بخورد . اكثرا چيزهايى بخورد كه مزهء مخصوص ندارند و چيزى باشد كه خلط درست بىگزش توليد كند . به حالت ميانگين بدن را رطوبت بخشد مثلا به حمام برود يا از خارج آبتنى كند . اگر تشخيص دادى كه پرى رگها از خون سبب است و بايد از خون پاكسازى شود ، رگ زنى را در دستها به عمل آور و در هر دو دست - اگر لازم بود - خون بگير ! يا اگر سعفه در سر بود - كه اكثرا در سر پيدا مىشود - رگى را بزن كه در پوست سر است و رگى را بزن كه در پشت گوشها است . رگى را بزن كه در پيشانى است ، حجامت بگذار ! اگر سعفه در قسمتهاى پايين بدن مثلا در ساق پا است ، رگ صافن را بزن ! بعد از خون