أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

123

قانون ( فارسى )

اگر حالت همان بود و تغييرى نكرد بدان ! كه دارو اثر ندارد و بايد از آن نيرومندتر را به كار برد . اگر از ماساژ دادن با دست ، پوست مو ريخته قرمز نشد ، وسيلهء پارچه‌اى زبر ماساژ ده و ماساژ فشاردهنده باشد ، به حدى كه بيم پوسته بركندن از پوست برود . آنگاه وسيلهء پياز ماساژ ده ! اگر وسيلهء ماساژ دادن با پارچهء زبر نيز قرمز نشد ، بايد وسيلهء تيغ شيار كرد و جاى آسيب‌ديده را به درد آورد و سير بر آن ماليد . در پاكسازى پوست از خلط بدجنس سبب درد روباه - كه شديد و بد باشد - به زالو چسباندن نياز دارى ، حجامت بگذار و جاى مو ريخته را به حدى زياد سوزن فرو كن و داروهاى تندمزاج - كه تاول آورند و بعدا آنها را ذكر خواهيم كرد - به كار ببر ! و هر تاولى كه سر برآورد بايد پاكسازى شود و آن را وسيلهء دارو معالجه كنى كه مو از آن سر برآرد . كسى كه سرش به درد روباه مبتلا است ، كلاه نمدى بر سر گذارد و شب و روز آن را بر ندارد ، [ كلاه‌بردارى نكند ] . كلاه نمدى سبب عرق كردن سر مىشود و در تحليل بردن مادهء بدجنس سبب درد روباه كمك مىكند . بايد هر دو روز يا سه روز وسيلهء تيغ استره سر را بتراشند و تا موها سر برآورد ( موهاى اطراف ) بتراشند و نگذارند بلند شود . قبل از دارو مالى بايد سر سترده شود و چنان كه گفتيم وسيلهء پارچهء زبر يا پياز و يا برگ ترب خوب آن را ماساژ دهند تا سرخ مىشود و سوراخهاى ريز پوست باز مىشوند و آمادهء پذيرائى از دارو مىگردند . شايد حمام رفتن تلافى ماساژ را در بياورد . اگر جاى مو ريخته به نوعى نبود كه با تيغ بزنى ، دارو را شل و آبكى كن كه به بيخ موها اثر كند . پاك‌سازيهاى لازم در علاج درد روباه در صورتى كه خلط سبب درد روباه خون نباشد - كه گفتيم اگر خون بود بايد وسيلهء خونگيرى پاكسازى شود - و اسهال دادن مورد نياز باشد . اگر تشخيص دادى كه خلط خرابكار صفرايى است ، از داروهايى استفاده كن كه در زير مىآيد : آب‌پز هليله همراه كمى خربق و سس صغير . حب قوقايا ، ايارج فيقرا ( معجون تلخ مسهل ) و معجون مسهل كه از پيه هندوانهء ابو جهل سازند . معجون آخرى در پاكسازى خلط بدجنس بلغمى نيز مفيد است . اگر خلط خرابكار خلط سودايى بود ، كمى خربق سياه را با داروى مسهل مخلوط كن . اگر اسهال در پاكسازى صفرا لازم است ، داروى اسهالى سقمونيا ، معجون مسهل حكيم روفس و لوغاذيا خوبند . معجون مسهل حكيم روفس و لوغاذيا براى راندن خلط سودايى نيز ويژگى دارند . اكثرا بيمار مبتلا به درد روباه از پاكسازى تنها شفا مىيابد . انواع داروهاى پاك‌ساز را خوب مىشناسى و سابقا ياد گرفته‌اى !