أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
124
قانون ( فارسى )
اگر خواستى داروى اسهالى سبكتر باشد ، معجون تلخ را با پيه هندوانهء ابو جهل و تربد تجويز كن كه در ماه سه يا چهار بار بخورند . اگر تنها يك بار پاكسازى كافى نبود ، بارها تكرار شود و در ميان اسهالى تا اسهال ديگر فاصله انداز كه بيمار استراحت كند . اگر ديدى پوست سرى كه به درد روباه مبتلا است سرخ شده و رگهاى پيشانى و گيجگاه سرخ ديده مىشوند - كه نشان از پرخونى است - بعد از آنكه خونگيرى عمومى را به عمل آوردى و ديدى كه لازم است خون از بين رگها نيز بگيرى بگير ! اما اگر ديدى كه ناگزير از گرفتن خون اين رگها نيستى ، اين رگها را مزن ! زيرا براى علاج درد روباه به خون در آن اطراف نياز مبرم هست . داروهاى پاكسازى سر - كه عبارت از در گلو گردانيدنى و به بينى كشيدنيها است - همه را در بحث راجع به علاج بيماريهاى سر ياد گرفتهاى ! داروهاى گذاشتنى و ماليدنى برجاى مو ريخته به ترتيب اولويت از قرار زيرند : 1 - شير گياه شير سگ كه سه سال بر آن نگذشته و از كهنگى از اثر نيفتاده است . طرز استعمالش را ضمن دستورات معالجهء اين حالت مىدانى . 2 - در درجهء دوم صمغ سداب كوهى است كه واقعا در اين باره تأثير شگفتآور دارد . 3 - درجهء سوم تخم ترتيزك و خردل آيد . 4 - خاكستر آلاكلنگ با زفتتر خوب است . 5 - مويزك ساييده با روغن غار مخلوط باشد بسيار خوب است . 6 - شير گياه لبانه را بر آن بمالى تاول مىزند و تاول سر باز مىكند و مادهء بدجنس از آن پاك مىشود . هرگاه جاى مو ريزش كرده شروع به پوستهاندازى كرد ، موى از زير پوست سر بر مىآورد . اگر به داروى بسيار قوى نياز داشتى ، كبيكه را برجاى مو ريخته از درد روباه بگذار اما به زودى بردار ! بعد از آن گوگرد ، خربق سياه ، خربق سفيد ، بزر ترتيزك آبى ، كف بورك ، هر دو نوع از كف دريا ، پوست نى ، سوختهء بيخ نى ، پشك موش ، سوختهء پشك گوسفند ، فلفل دراز ، خردل ، سوختهء فندق ، برگ انجير ، كندس ، ريشهء گياه ماميران و قطران ، هركدام را استعمال كنى مفيد است . اگر زهرهء گاو نر با داروى علاج درد روباه باشد خوب است . بادام كه درسته پوست و مغزش باهم بسوزند و بر آن مالى خوب است . كندر را خرد بساى و چند روزى در سركهء بسيار تند بگذار بماند و بخيسد و بر جاى درد روباه بمال ! خرنوب مصرى نيز ضمن داروهاى علاج درد روباه است . روغن غار و روغن كرچك بهترين روغنهاى علاج اين حالتند كه با داروهاى علاجى مخلوط