أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

109

قانون ( فارسى )

گفتار اول موى و شورهء سر فصل اول مو چيست و چگونه پديد مىآيد ؟ مادهء بخار دودى در سوراخ ريز پوست منعقد مىشود و مواد امدادى از بدن به آن مىرسند و موى از آن مىرويد . بويژه اگر رطوبت داخل بدن نه آبى باشد و نه گلى ، بلكه رطوبت لزج باشد ، مو را بهتر مىروياند و دير مىريزد . حكايتش همان حكايت درختان چرب است كه برگ‌ريزان ندارند . ما در كتاب اول قانون دربارهء سياهى و سفيد شدن مو و ساير رنگهاى آن توضيحات كافى را داديم ؛ ليكن در اينجا مىخواهيم آرايش متعلق به مو را شرح دهيم . چگونه گوهر مو را تقويت كنيم كه برويد يا ريزش مو را علاج كنيم ؟ مو را چگونه بيشتر از آن كنيم كه هست يا زياده بر لازم آن را چگونه كاهش دهيم ؟ مو را چگونه برحسب لازم كلفت‌تر كنيم ؟ چگونه موهاى كلفت را باريك‌تر گردانيم ؟ چگونه موى كوتاه را دراز كنيم ؟ چگونه موى دراز را كوتاه كنيم ؟ موى بر خود پيچيده را چگونه صاف گردانيم و موى صاف را چگونه فرفرى كنيم ؟ چگونه موى را به رنگ سياه يا خرمايى درآوريم ؟ و بالاخره موى از چه سفيد مىشود ؟ در اين گفتار مىخواهيم مسائل فوق را به شرح و توضيح بكشيم . فصل دوم از ميان رفتن مو اگر مو مىريزد يا تنك و كم‌پشت مىشود ، سببهاى متعدد مىتواند در آن دست داشته باشند : سبب در مادهء رويش مو است . سبب جايى است كه مو در آن مىرويد . سبب اول كه گفتيم در مادهء رويش مو است ، چند جهت دارد : 1 - چيزى سبب شده است كه مادهء رويش مو نمو نكند ، كم شود و يا به كلى از اثر بيفتد ، و زير