أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

100

قانون ( فارسى )

اينك پادزهرى بسيار خوب كه در علاج نيش رتيل ، نيش اژدهاى دريايى و چند نوع از مارها اثر خوب دارد . و همين پادزهر را اگر كسى كه مبتلا به نيش سموريا يا طروغورون - كه ضمن بحث اژدهايان دريايى ذكرشان آمد - بخورد اثر خوب بيند . نسخه : فلفل سفيد ، زراوند ، بيخ سوسن آسمانگون ، سنبل رومى ، عاقرقرحا ، تخم هويج بيابانى ، خربق سياه ، زيرهء حبشى ، برگ راتاج ( خرنوب سگانه ) ، افونيطرون ( ابونيطون - نسخه . ) ، چشم انار ، پنيرمايهء خرگوش ، دارچين ، گوشت خرچنگ رودخانه‌اى ، اصطرك ، افشرهء خشخاش و ثمر بلسان از هريك هفت مثقال . همه را بكوبند و با افشرهء كبر درهم بسرشند و قرصهايى به وزن يك درخمى از آن بسازند و مبتلا به نيش رتيل و غيره يك قرص را با شراب تناول كند . در بعضى نسخه‌ها بيخ سوسن سفيد ، ساقهء بلسان ، بزر شبدر ، ثمر درخت سرو ، بزر كرفس نيز هريك به مقدار هفت مثقال اضافه شده است . ساير داروهاى پادزهر نيش رتيل عبارتند از : ثمر صنوبر ، زيرهء حبشى ، برگ درخت چنار ، پوست درخت چنار ، بزر شبدر ، نخود سياه - كه اگر نخود سياه بيابانى باشد بهتر است - ثمر آس خوب و برگزيده ، بزر مشك چوپان ، بزر شبت ، زراوند ، ثمر گز ، افشرهء هميشه بهار و شير كاهوى بيابانى . هركدام از اين داروها را به مقدار دو مثقال با شراب بخورند . ثمر درخت سرو در شراب بپزد و بخورند . اگر ثمر سرو در شراب بپزد و دارچين در آن مخلوط شود بهتر است . آبگوشت خرچنگ و آبگوشت غاز بخورند خوب است . بيخ مارچوبهء آب‌پز شده با شراب تناول شود خوب است . زراوند و زيره در اندازه برابر هر دو را باهم در آب‌گرم ريزند و بخورند بسيار خوب است . داروى تركيبى زير در علاج نيش رتيل پادزهر خوبى است . نسخه : سياهدانه ده درهم ، تخم هويج بيابانى و زيره از هريك پنج درهم ، ثمر سرو كوهى و ثمر درخت سرو هريك سه درهم ، سنبل الطيب ( علف گربه ) ، ثمر غار ، زراوند غلتان ، ثمر بلسان ، دارچين ، كوشاد ، بزر شبدر و بزر كرفس از هريك دو درهم ، همه را در عسل بسرشند و به اندازهء يك گردو را با شراب كهنه بخورند . داروهاى ماليدنى و امثال آن خاكستر چوب انجير با شراب بسرشد برجاى نيش بمالند . نمك و زاج سبز را برجاى نيش زده مالند .