أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

68

قانون ( فارسى )

بعضى از حالات تكان‌دهنده و لرزاننده در اثناى تب خبرى مشئوم با خود دارند و اطلاع از مرگ بيمار مىدهند . مثلا بيمار ناتوان شده ، گرماى غريزى را از دست داده ، نفس از كار افتاده است ، در نتيجه بيمار به حالت لرزش و تكان خوردن بدون اراده مبتلا مىشود - كه اين آژير مرگ بيمار است . حالت چندشى - كه بحث شد - سببهايش از سبب لرزش و تكان خوردن بىاراده كمترند . برانگيختن سر ، سرگيجه و نوعى سراسيمگى آژير آمدن نوبهء تب مىباشند . ممكن است پيران و سالخوردگان به تب پنهان شده و پوشيده مبتلا گردند . و ممكن است به درازا كشيدن مدت ابتلا به تب و دست برنداشتن تب ، سببش نوعى حالت آماسيدن در اندرون باشد ، در اين حالت بيمار را وادار كن كه بر پشت بخوابد و پاها را دراز كند و با دست زدن ناحيهء شكمش را معاينه كن ! - كه شايد به سبب بيمارى پى ببرى . اگر كسى تب دارد و زبانش سياه شد و حرارت تب سبك شد ، بدان ! كه حالت تبش تب پوشيده است . گاهى ممكن است همراه تب بيمارى فالج رخ دهد ، در چنين حالتى اول به معالجهء تب بپرداز و علاج فالج را به بعد موكول كن ! براى چنين اشخاصى خوردن اسكنجبين كه گلنگبين در آن ريزند و حل كنند خوب است ؛ و اگر دانستى كه حالت بيمار تحمل مىكند ، نخود آب با روغن زيتون بدهى بخورد خوب است . اگر در حالت تب سر بيمار را بتراشند ، ممكن است تب شدت يابد ؛ زيرا از تراشيدن سر پوست سر سفت و برهم آمده مىشود و بخارى كه از آنجا به بيرون راه مىيافت برمىگردد . فصل هفتم علاج تب عفونى به‌طور كلى بدان ! كه معالجهء تبهاى عفونى چندين راه و روش دارند و هر حالتى از حالات تب را علاجى است جداگانه . گاهى ممكن است كه اگر به علاج خود حالت تب بپردازى بهتر باشد و بدن بيمار تب‌زده را سرد و تر گردانى . گاهى نياز است كه به علاج مادهء به وجودآورندهء تب همت گمارى ، كه اگر خام است و رسانيدن مىخواهد ، وسايل رسانيدن را به كار برى و يا اگر بيرون راندن ماده به خارج لازم است وسيلهء پاكسازى بيمار ماده را به خارج هدايت كنى . اگر تشخيص دادى كه مادهء خلط سبب تب غليظ است ، بايد وسيلهء كم‌مايه شدنش را به كار برى و روبراهش كنى ؛ و اگر مادهء خلط سبب تب كم‌مايه است ، بايد آن را غليظ و پرمايه در اندازهء لازم سازى . ممكن است حالت مركب باشد و دو ضد در تب جمع آيند ؛ مثلا حالت گرماى تب سردى بخشيدن مىخواهد و علاج خلط به رسانيدن و بيرون راندن نياز دارد و بايد تحليل