برود . كه وسيلهء رساننده و تحليل‌برنده و پاك‌سازىكنندهء خلط داروى گرمىبخش بايد باشد ، كه در اكثر حالات تب چنين است و داروى رساننده و تحليل‌برنده و پاك‌سازىكنندهء خلط سبب تب بايد گرم‌مزاج و گرمىبخش باشد . در اين سر دوراهه درمانده‌اى . بايد چه كنى ؟ ! - دقت كن و ببين علاج كدام از اين دو حالت لازم‌تر و فورىتر است و كدام بيشتر سزاوار توجه مىباشند ، به علاج مهم‌تر بپرداز ! شايد حالتى از تب رخ دهد كه به وسيلهء آب هندوانه و سبزيهاى ديگر آن را سرد گردانى ، امّا علاج مادهء به وجودآورندهء تب اقتضا نمىكند كه اين وسايل را به كار برى . چه بايد كرد ؟ - بايد از وسايل سرد گردانيدن صرفنظر كنى و تا ماده موجود است آن را به كار نبرى . زمانى كه ديدى ماده را بيرون رانده‌اى ، آنگاه وسايل سردى بخشيدن را استعمال كن ! روى هم رفته بهتر آن است كه از شروع تب تا يك هفته آب ميوه‌جات به بيمار ندهى و در اين مدت يك هفته فقط آبجو بخورد . ميوه - هر نوع ميوه‌اى كه باشد - براى تب‌دار زيان‌آور است ؛ زيرا ميوه در معده به جوش مىآيد و آن را به تباهى مىكشاند . داروهايى هستند كه با نرمش بخشيدن كامل رساننده و نرم‌كننده و پاك‌ساز مادهء خلطند و در عين حال سردىبخش هم هستند ، كه مىتوان اسكنجبين را مثال آورد . اين را نيز بدان ! كه ممكن است حالت تب به اندازه‌اى شديد و تند باشد ، كه مجال معالجهء سبب تب را ندهد و نياز مبرم به پايين آوردن تب از پلهء شدت و تندى باشد - كه سردى بخشيدن زياد مىخواهد - بويژه اگر بيمار نيروى جسمانيش چندان بر مرام نباشد كه اين حالت شدت يافتن تب را تحمل كند و بر درد گرماى شديد تب شكيبا باشد ، حتما بايد قبل از هر چيز به پايين آوردن درجهء تب شديد بپردازى . اما اگر ديدى كه بيمار داراى نيروى جسمانى كافى است و مىتواند شدت تب را تحمل كند و شكيبا باشد ، به معالجهء خلط سبب تب بپرداز و غذا را از بيمار قطع كن ! مادهء سردىآور چنانى را استعمال مكن كه خلط را از تحليل رفتن بازدارد . اگر ديدى كه بيمار چندان نيروى مقاومت در برابر شدت تب را ندارد و نمىتواند درد آن را تحمل كند ، كارى كن كه مزاج گرم بسيار گرم را تعديل كنى و بدن بيمار را سردىبخشى ، غذاى نيروبخش بخورد كه نيروى كافى بيابد و مزاج ناتوان‌كنندهء بيمار از ميان برخيزد . آنگاه به علاج سبب تب بپرداز ! هرگاه مىخواهى كه در حال تبهاى عفونى وسيلهء سرد گردانيدن را به كار برى ، داروهايى را به كار مبر كه گيرنده و سفت‌كننده باشند . مثلا قرصهاى سردىبخش را نبايد به كار برى ، مگر وقتى كه ماده رسيده و بيرون رانده شده است . اين را نيز بدان ! كه علاج تب عفونى با علاج تب دق تفاوت دارد . در تب دق فقط بايد به علاج حالت تب بپردازى و آن را معالجه كنى ، امّا در تب عفونى هم بايد به علاج حالت تب بپردازى و هم علاج خلط سبب تب را در نظر داشته باشى ، حتى اگر علاج تب عفونى با وسايلى باشد كه با عين بيمارى و حالت تب هماهنگ باشد ، مانعى ندارد . مثالى مىآورم : اگر علاج تب