سزاوار مدفوع شدن در معده باقى مانده و بيرون نيامده است ، بايد اول بيمار را به قى كردن وادار كنى و بعد از قى كردن اسهال شود . بايد در علاج بيمار در چنين حالتى دقت كنى ! تشخيص دهى كه مادهء سزاوار بيرون دادن در كجا گير كرده است كه بيرون نمىآيد ؟ آيا در پايينها است كه بايد به وسيلهء حقنه و شيافهاى برداشتنى و غيره آن را بيرون آورى . آيا در بالاييها است ؟ كه داروى تناولى تجويز كنى و بيمار را از بالا به پايين اسهال دهى و گير كرده از راه پايين به خارج راه يابد . اين دو حالت را مىتوان از آروغ بيمار كشف كرد ، كه اگر دانستى خوراك در بالا گير كرده و در توان قى كردن است كه آن را بيرون دهد ، بيمار را قى ده ! اما اگر ديدى كه خوراك در بالا گير كرده اما قى دادن بيمار با مشكلاتى روبرو است ، از تب‌كردگى بيمار باك نداشته باش ! فلافلى را تجويز كن بخورد كه گير كرده را پايين ببرد و در جاى هضم شدن قرار دهد و در هضم شدنش كمك كند . يا از فلافلى داروى كم‌تأثيرتر تجويز كن ! داروهاى ماليدنى ، پاشيدنى و گذاشتنى كه به هضم كمك مىكنند و شناخته شده‌اند و داروهاى اسهال‌دهندهء مشهور را استعمال كن كه در بحث از اسهال دادن شكم ذكر شده‌اند . اگر خوراك گير كرده از بالا پايين آمد و خود به خود به بيرون راه يافت كار آسان است . اما اگر پايين‌تر آمد و از بيرون آمدن سرپيچى كرد ، داروهاى برداشتنى براى تخليهء آن استعمال شود . بيمار را گرسنه نگهدار و دست‌بردار مشو تا يقين حاصل كنى كه خوراك برهم انباشته شده از هم پاشيده و چيزى در معده نمانده است كه سبب اين همه درد و بلا گردد . بعد از آنكه اطمينان حاصل كردى كه معده كاملا پاكسازى شده است ، بيمار غذاهاى زودهضم خوب كيموس بخورد و به خواب و گرسنگى توسل جويد تا از بلاى شكم انبارى بىرويه به كلى رهائى يابد و اين حالت را بر خود برنگرداند . تا اينجا حكايت از حالتى بود كه بيمار شكم قبض دارد و بايد او را به هر وسيله‌اى باشد پاكسازى كرد ؛ اما اگر حالت دوم بود ، يعنى بيمار تب دارد ، تب روزانه است و سبب تب متراكم شدن خوراك هضم شده در معده است و با اين حال شكمش قبض نيست و روان است ، چه بايد كرد ؟ - به دقت حال بيمار را از هر حيث بررسى كن ! چيزى كه با اسهال بيرون مىآيد آيا خوراك فاسد شده در معده است ؟ اگر چنين بود بگذار مادهء اسهالى بيايد و شكم روانى دوام كند و آن را بند مياور تا آخرين جزء از خوراك در معده فاسد شده را بيرون مىدهد ؛ آنگاه منتظر باش تا درجهء تب پايين مىآيد . همين‌كه درجهء تب پايين آمد بيمار را به حمام بفرست و به او غذا بده ! اين به حمام فرستادن وقتى مفيد است كه اسهال به حدى نباشد كه نيروى جسمى بيمار را كاهش دهد و او را ناتوان كند . اگر ديدى كه بيمار از اثر اسهال بيش از حد ناتوان شده است ، مگذار به حمام برود . وادارش كن كه غذا بخورد ، معده‌اش را تقويت بخش - كه وسايل نيرو بخشيدن به معده را ياد گرفته‌اى و در بحث اسهال و اسهال دادنيها آنها را نام برده و كار هريك را شرح داده‌ايم - يكى از اين وسايل چنين بود : پشم را در روغن زيتونى كه همراه نيروى مخصوص