أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

591

قانون ( فارسى )

فصل دهم شكستگى زند ما در جاى ديگرى بيان كرديم كه ميان آرنج و مچ زند است و در عين حال دو استخوان اصلى در آنجا هست كه يكى بالاست و يكى پايين ديگرى قرار دارد . استخوان بالائى را زند زبرين و استخوان پايينى را زند زيرين گويند . گاهى ممكن است هر دو استخوان يعنى زند زيرين و زند زبرين باهم بشكنند . و ممكن است يكى از آنها بشكند و ديگرى سالم بماند . استخوان زندى كه در پايين قرار گرفته است همه‌كاره است و بردارنده تنها او است . اگر بشكند بسيار بدتر از آن است كه زند زبرين شكسته شود . زند زيرين لخت است و گوشت ندارد شكستن استخوان لخت بسيار بغرنج‌تر از شكستن استخوان گوشتالود است . اگر زند زبرين بشكند علاجش آسان است و با كمى كشيدن جا مىآيد و درست مىشود . زند زيرين اگر بشكند علاجش دشوار است و با علاج زند زبرين بسيار فرق دارد . و اگر هر دو زند باهم شكسته شوند مشكل معالجه دوچندان خواهد بود . علاج بايد براى كشيدن زند ، بيمار روى برجستگى كف دست ( نزديكيهاى انگشت شست ) بر زمين تكيه دهد ؛ آنگاه بايد جاى باندپيچى را به دقت بپايى و شناسايى كنى . اگر از اثر باندپيچى انگشتان كمى آماسيدند و كمى به درد آمدند ، معلوم است كه باند را در حالت اعتدال و ميانگين بين تند تند و سست سست پيچيده‌اى . اگر انگشتان را خبرى از ورم و درد نبود ، بدان كه باند سست‌تر از اندازهء لازم پيچيده شده است و اگر آماس و درد انگشتان از اثر باندپيچى زياد و به افراط بود ، معلوم مىشود كه باند بيش از حد لازم تند پيچيده شده كه بايد سست‌ترش گردانى . در مورد جبيره‌هايى كه براى علاج شكسته‌بندى زند به كار مىبرى ، به عقيده‌ام نياز به تفصيل نيست و بايد همه چيز را بدانى . تنها ملاحظه‌اى هست كه بايد يادآور شوم : طول جبيره‌ها بايد بسيار كوتاه‌تر از طول ساعد تا بيخ انگشتان باشند ، مگر اينكه جاى شكسته فاصله‌اش تا مچ ، جبيرهء درازترى را اقتضا كند ؛ كه در اين حالت درازتر هم باشد مانعى ندارد . و حتى در اين حالت نيز نبايد جبيره با بند استخوان انگشتان در تماس باشد ؛ در هر حال حركت پنجهء دست نبايد مختل شود . هر وقت شكسته را به هم پيوند دادى و باندپيچى كردى ، آن را به گردن آويزان كن و طورى باشد كه زاويه تشكيل دهد . طرز آويزش و بويژه اگر شكستگى رو به پايين بود ، بايد باند چندان پهنا داشته باشد كه طول زند را همگى در بر گيرد . اگر باند تنها نزديكيهاى شكستگى را در بر گيرد و بقيهء زند بر چيزى تكيه ندهد ، بدون شك خم و پيچ رخ مىدهد و استخوان شكسته به