أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

585

قانون ( فارسى )

اگر كشيدن بيشتر از حد لازم بود ، توپ بازى مانندى بزرگ از تكه‌هاى پارچه را زير بغل بيمار بگذارد و آرنج طرف آسيب‌ديده را بلند كند تا نزديك دنده‌ها مىشود ، كه در اين حالت بر حسب مرام طبيب كش مىخورد . اگر يك طرف استخوان چنبر بسيار به داخل رفته و در ژرفاى دور قرار گرفته است و از كشيدن طبيب كشيده نمىشود و بالا نمىآيد ؛ بيمار را بر پشت بخواباند ؛ بالشى كوژ زير شانه‌اش بگذارد و شانه‌اش را به سوى پايين فشار دهد تا استخوان چنبر بالا مىآيد ؛ آنگاه راستش كرده و با انگشتان اصلاحش بكند و سپس باندپيچى كند . اگر بيمار از اثر شكستن استخوان چنبر درحالىكه دست بر جاى شكسته مىمالى احساس كرد كه دردى مانند خليدن سوزن در بدن و درست در آن نقطه دارد ، بدان ! كه تكه‌اى نازك از استخوان شكسته در زير شكستگى خليده است . پوست را شق كن و استخوان خليده را بيرون آور ! اما در اين كار بايد بسيار به آرامى رفتار كنى كه مبادا تكه استخوان - كه در پايين قرار دارد - صفاق سينه را سوراخ كند . در حين عمل ابزار نگهدارندهء صفاق را زير تكه استخوان گير كرده بگذار و فشار بر استخوان آور و اگر جاى شق شده ورم نكرد ، آن را بخيه بزن و بهم جوش ده ! اگر ورم كرد و ورم گرم بود ، بالشتك را وسيلهء روغن چرب كن و بر آن بگذار ! اگر استخوان چنبر شكست و سر بازو با شكستهء چنبر رو به پايين آمد ، بايد بازو را بلند كرده و وسيلهء باندى پهن به گردن آويزان شود . اگر تكه استخوان شكستهء چنبر رو به بالا رفته بود - كه بسيار كم چنين حالتى اتفاق مىافتد - بازو را آويزان مكن ! بيمار - كه چنبرش شكسته است - بر پشت بخوابد در معالجه‌اش شكيبا باش . ممكن است در مدت يك ماه يا كمتر از يك ماه ، استخوان چنبر به هم پيوند يابد و محكم گردد . باندهاى چنبر شكسته گويند استخوان چنبر از طرف پايين جدا نمىشود ؛ زيرا به سينه پيوسته است و فاصله‌اى در ميان نيست . و از آن سوى هيچ‌وقت حركت نمىكند . و اگر از خارج ضربتى شديد بر آن وارد آيد و فاصله‌اى در ميان افتد ، مىتوان آن را با همان روشهاى معالجهء شكستگىها معالجه كرد و جا آورد . آن طرف چنبر كه نزديك دوش است ، اگر از دوش جدا شود ، باز زياد از جا درنمىرود ؛ زيرا چندين مانع در راهند : ماهيچهء دو سر نمىگذارد زياد در برود ؛ و سر شانه نيز از دررفتن زيادش جلوگيرى مىكند . خود استخوان چنبر حركت زيادى ندارد ؛ زيرا براى اين خلق شده است كه سينه را از دوش جدا سازد و سينه را گسترش بيشتر دهد . هم ازاين‌رو است كه استخوان چنبر در ميان همهء جانوران ، ويژهء بشر شده است .