أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
586
قانون ( فارسى )
اگر احيانا در اثر كشتى گرفتن يا گلاويز شدن با كسى يا از اين قبيل سببها استخوان چنبر از جا تكان بخورد ، مىتوانى وسيلهء دست و گذاشتن بالشتكهاى زياد كه بر آن بگذارى و باندپيچى صحيح به عمل آورى كار درست شود . همين علاج در حالت لغزيدن استخوان شانه نيز مفيد است و كار را درست انجام مىدهد و دررفته را به جاى خود برمىگرداند . استخوانى كركركى هست كه وسيلهء ارتباط ميان استخوان چنبر و استخوان سر دوش است . وقتى كه استخوان چنبر از استخوان دوش جدا مىشود ، اگر بيمار آسيبديده لاغر اندام باشد ، اكثرا طبيب كمتجربه در اين رشته را به غلط مىاندازد و چنين مىپندارد كه اين استخوان چنبر نيست كه دررفته است بلكه استخوان سر بازو است . طبيب كمتجربه تا اندازهاى حق هم دارد كه اشتباه كند ؛ زيرا در چنين حالتى تنها استخوان سرشانه ديده مىشود و جايى كه استخوان چنبر از آن دررفته است گود ديده مىشود . ليكن طبيب بايد دلايلى ديگر را بررسى كند كه بعدها از راه تجربه بدانها مىرسد . فصل پنجم شكستگى شانه بسيار كم اتفاق مىافتد كه استخوان پهن شانه در جاهاى پهن بشكند . اكثرا اگر شكست ، كناره و لبههاى آن مىشكنند و قطعههاى نازك آن درز مىبرند و جدا مىشوند ؛ كه شكست شانه را مىتوانى از دست زدن ، از درد و يا از پيامد خليدن استخوان در گوشت بدانى - در صورتى كه خليدن باشد و بقيهء نشانيهاى شكست نباشند . اگر استخوان شانه به سوى داخل بشكند و با دست آن را معاينه كنى و به دقت در دست گيرى و مچاله كنى ، شكستى كه روى داده احساس مىشود . شايد صداى خفيف خلخل استخوان شكسته نيز شنيده شود . در پى شكستگى استخوان شانه كرخى و احساس درد به دستى كه در آن طرف واقع شده است دست مىدهد . اگر شكستگى استخوان شانه رو به داخل است ، بايد با كمال آهستگى و نرمى دست را حركت داد و در منتهاى دقت و بهطور صحيح و بدون شتابزدگى جاى شكسته را از جلو هول دهى و آن را راست كنى . به عقيدهء من حجامت گرفتن در اين حالت مفيد است كه بادكش در كشيدنش به سوى عقب كمك كند . و در اثناى علاج و راست كردن شكسته استخوان بايد هوشيار باشى ، نكند مادهء چرك و پليدى جمع آيد و علاجش نكنى . اگر قطعههاى نازك استخوان بشكنند و از استخوان شانه جدا شوند ، در صورتى كه جا نگرفته و لق و خليده در گوشت باشند ، ناگزيرى كه آنها را بيرون آورى . اگر استخوانى جدا شده بود اما حركتى نداشت و درد خليدن احساس نشد ، راستش كن و باندهايى بر آن بپيچ كه همانند باندپيچى چنبر باشد . بايد شخص شانه شكسته تا زمانى كه كاملا خوب مىشود ، هميشه