أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
582
قانون ( فارسى )
فصل دوم شكستگى آرواره دانشمندى شكستهبند مىفرمايد : « اگر تنها يكى از آروارهها شكست و شكستگى به سوى داخل بود و اگر طرف راست شكسته و به داخل آمده است ، انگشت شهادت و انگشت وسطى دست چپ را در دهان بيمار فرو كن ، و اگر آروارهء طرف چپ شكسته است ، همين كار را با دست راست انجام ده ! با اين دو انگشت كوژيى را كه از شكستگى رخ داده از داخل به سوى خارج بلند كن و با دست ديگرت از خارج آن را بگير و راستش كن . در راست كردن نشانه آن باشد كه دندانهاى بيمار درست برهم آيند و كج و كولهاى نباشد . اگر از هر دو طرف راست و چپ شكسته است ، بايد دو پرستار بيايند . يكى بكشد و يكى بگيرد و طبيب چنان كه گفتيم آن را درست كند . و دندانهايى را كه از اين بكش و بگير كج شده و از جاى لازم و طبيعى منحرف شدهاند برهم آورد . اگر همراه شكستگى زخم هم بود ، يا تكهاى باريك و نازك از استخوان در گوشت خليده بود ، جاى خليده را بردر و گشادتر كن و تكه استخوان خليده را بيرون آور و جاى دريده را بخيه بزن و بعد از برگرداندن و راست كردن شكسته ، جاى دريده را بخيه بزن و بالشتك و داروهاى لازم جوشكارى را استعمال كن ! » دانشمند شكستهبند مىفرمايد : « باندپيچى علاجى در حالت شكستن آرواره دستورش چنين است كه حد وسط باند بايد بر گودى پس گردن قرار گيرد و از دو طرف بر هر دو گوش آيد و آرواره را در بر گيرد و باز از هر دو طرف از همان راهى كه آمده است به گودى پس گردن بازگردد . سپس دوباره آن را پايين بياور ، از همان گودى گردن از دو طرف بيايد و از زير زنخ بگذرد و بر هر دو گونه بالا رود و به جاندانه برسد و باز دو سر آن بر گودى پس گردن به هم برسند . اين دفعه باند ديگرى را بياور و بر پيشانى و پشت سر بيمار ببند كه اين همه پيچهاى باند اول را نگهدارد و از جا نلغزند . جبيرهء سبك را هم بر جاى شكسته بگذار ! » . اگر هر دو آرواره هريك رو به طرف خودش جدا شد ، بايد با هر دو دست كشيده شوند و در برابر هم قرار داده شوند و باز به هم پيوند طبيعى يابند . بايد در اين عمل دندانها را راهنما قرار دهى . بايد دندانها درست برهم آيند . دندانهاى پيشين را وسيلهء نخ طلايى تند ببند كه اين طرف و آن طرف نرود . باز بايد وسط باند در گودى پشت گردن باشد و هر دو طرف باند را بر آرواره بياور و ببند . بيمار را سفارش ده كه آرام باشد ، حركت نكند و حرف نزند . غذايش سوپ باشد . اگر ديدى كه شكل برهم آمده و راست شده تغيير پيدا كرد ، باند را باز كن ! مگر اينكه اين تغيير شكل از ورم گرم باشد ، كه بايد بدون درنگ وسيلهء داروهاى پاشيدنى و گذاردنى مناسب علاج ورم گرم ، ورم را فرو نشانى و به حالت طبيعى بازگردانى . استخوان آرواره بعد از بستن اكثرا قبل از سه هفته خوب مىشود و ثابت مىماند ؛ زيرا