زخم را به خوبى معاينه كن و از هر حيث بررسى به عمل آور و تا ريشه ندوانيده و كار زار نشده است علاجش كن ! فصل يازدهم دوباره شكستن منظور از دوباره شكستن ، شكسته استخوانى است كه به هم پيوند زده شده و خوب شده است ، اما كج گرفته و معالجه‌اش صحيح نبوده است ؛ كه بايد آن را باز بشكنى و دوباره ببندى و به هم پيوند دهى . بايد قبل از هر چيز حالت سابق شكستهء به هم پيوند داده شده را به دقت معاينه كنى . اگر پينهء استخوانى كه استخوان را به هم جوش داده است بزرگ و محكم است و اگر استخوان شكسته بزرگ و نيرومند است ، نبايد آن را دوباره بشكنى . كه در اين حالت دور نيست كه نه از همان جا ، بلكه از جاى ديگر بشكند . و اگر از باز شكستن ناگزير باشى ، بايد اول كارى كنى كه پينهء استخوانى كه جوشكارى را انجام داده است نرم و سست گردد و آماده شكستن شود . داروهايى كه چنين پينه استخوان سخت شده را نرم مىكنند ، همان داروهايى هستند كه در علاج سخت‌شده‌ها ذكر شده‌اند . و عبارتند از : پوست دنبهء گوسفند ، خود دنبهء گوسفند ، خرما ، ته‌نشين روغنها ، چربيهاى گداخته از پيه و دنبه ، مخ داخل استخوان حيوانات ، مغز پنبه‌دانه و امثال آن . بعد از آنكه از اثر مداوا پينه بستگى را نرم كردى ، استخوان را از همان جاى اول دوباره بشكن ! و در همين اثنا كه به نرم كردن پينه وسيلهء دارو سرگرمى بر دوام آب گرم بر جاى مورد نظر بپاش و بيمار را روزانه چندين دفعه در آبزن بنشان ! اگر اين معالجات بهره ندادند و از آزمايشى كه به عمل مىآورى و از حركت دادن جاى شكسته مىدانى كه پينهء استخوانى بسيار سرسخت‌تر از آن است كه به اين آسانى نرم و آمادهء شكستن شود ، بايد گوشت بالايى را بردرى و به جايى برسى كه بتوانى از طرفى پينهء بسته را حك كنى و روغن بر آن بمالى و آنگاه آن را بشكنى و باز پيوند دهى و علاج شكسته‌بندى را به كار ببرى . بارها رخ داده است كه بدون باز شكستن استخوان ، كجى و ناهموارى از بين رفته است . مثلا پينه بسته را چنان كه گفتيم نرم و نرمش‌پذير مىگردانند و هول مىدهند تا شكسته شده را بر جاى سزاوار قرار مىدهند و جبيره مىبندند و كار را به خوبى به انجام مىرسانند و پينهء استخوانى نيز بر آن راه راست مىآيد و در نتيجه دوباره شكستن ضرورتى ندارد . كه اين حالت اخير در بدنهاى نرم اكثرا موفقيت‌آميز است .