أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

541

قانون ( فارسى )

بيمار را تند بگيرد كه حركت نكند . با هر دو دست بالاى زانوى بيمار را در سرآغاز شروع ران بگير و به سوى خود بكش ! طورى بكش كه دررفتگى به سوى طرف مخالف باشد و ناگهان آن را به سوى بالا و طرف خارج هول ده ! اگر كس ديگرى نيز كمك كند ، باندى يا ريسمانى بر ران و جاى دررفته ببندد و از آن طرف بر خلاف حركت شكسته‌بند ران را بكشد بهتر است . پاى بيمار را در ركيب مانندهء مذكور قرار ده و ساق پا و ران را و بويژه جاى دررفته را تند باندپيچى كن ! باندپيچى چنان باشد كه جا آورده را نگهدارد و نتواند بلغزد . اگر دررفتگى به سوى جلو يا به سوى عقب باشد ، بيخ ران را وسيلهء پارچه‌اى قنداق مانند و رو به سوى طرفى كه لازم است ، آن را وسيلهء هر دو سر باند قنداق مانند به شانهء بيمار آويزان كن و آنگاه چند نفرى همه اطراف باند را به سوى بالا بكشند تا بيمار در هوا معلق مىماند . اين روش جا آوردن علاوه بر اين دو حالت شايد در ساير حالات دررفتگى بند ران نيز بسيار مفيد باشد . برخى از شكسته‌بندان جا آوردن دررفتهء بند ران را به وسيلهء نخ تاب داده انجام مىدهند و يكى از اين گروه از طبيبان شكسته‌بند ، بسيار واضح آن را شرح مىدهد و مىگويد : « چوب نسبتا كلفت هموار شده‌اى را بياور و از طول ، وسط آن را كنده‌كارى كن ! كنده‌كارى در سراسر آن صورت گيرد ، كنده‌كارى خندق ماننده باشد ؛ يعنى جايى را بكن و گود كن و چهار انگشت فاصله بينداز و گودى ديگر ايجاد كن ! پهنا و عمق هريك از گوديها بيش از سه انگشت در سه انگشت نباشد . منظور انگشتان برهم قرار گرفته است . چوب اهرم مانند را در يكى از اين سوراخهاى كنده‌كارى شده فرو كن كه سر اهرم مانند بر ته گود شده و طورى باشد كه هر گاه بخواهى به هر سويى آن را حركت دهى ، چوب كنده‌كارى شده به آن سو به آسانى حركت كند . » در وسط تختهء تختخواب شدهء بيمار - كه سابقا ذكرش گذشت - يا در وسط سكوى جاى دراز كشيدن بيمار - كه چگونگى آن را نيز ذكر كرديم - چوبى ميخ‌مانند كه طولش يك پا و قطر و ستبريش به اندازهء دستهء چوبين تبر باشد بكوب ! اين چوب كنده‌كارى شدهء دسته‌دار را بر آن قرار ده به‌طورى كه اگر بيمار بر پشت دراز كشيد ، و اين چوب را وسيلهء دسته‌اى كه در آن فرو شده چرخاند ، چوب در ميان جاى روده‌هاى نزديك به ران و سر ران بچرخد و در حالتى كه پاهاى بيمار را به سوى پايين بكشند ، مانع از حركت جسم در كشيدن پاها شود . وقتى كه پاها را به سوى پايين مىكشند اين چوب دسته‌دار كه چرخانده مىشود سر ران را به سوى خارج فشار مىدهد . در هر حال بايد كشيدن پاها به طرف پايين بنا به دستورى باشد كه ما سابقا بيان كرديم . اگر از اين چوب دسته‌دار و اهرمى مرادى حاصل نشد ، چوب ميخ مانند كوبيده و چوب كنده‌كارى شدهء دسته‌دار را رها كن و آنها را دور انداز . در اين صورت مطابق دستوراتى كه به قرار زير است عمل كن :