أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
526
قانون ( فارسى )
ارتباطى نباشد و از خميازه رخ ندهد ، آرواره رو به جلو تكان غير طبيعى مىخورد . اما آنچه در اثر خميازه رخ مىدهد ، به سوى عقب خم مىشود . از جا دررفتگى آرواره به دشوارى علاج مىشود و به آسانى دررفته به جاى خود برنمىگردد . ليكن با اينكه آرواره دررفته باشد ، به وسيلهء ماهيچههايى كه از عقب آمدهاند و با آن در تماسند ، آروارهء تكان خورده از حركت نمىافتد . گاهى رخ مىدهد كه دررفتگى فقط از يك طرف باشد . در اين حالت شكلش چنين مىنمايد كه آرواره به صورت مايل به سوى جلو گرايش دارد . دررفتگى آرواره در هر حالتى باشد علاج يكى است . و دستور جا آوردن به قرار زير است : بايد هرچه زودتر بدون هيچ درنگى دست به كار شوى و از جا دررفته را به جاى طبيعى بازگردانى . اگر زود به دادش نرسيدى منتظر بيماريها و آسيبهاى پيامد آن باش ! كه در آن صورت كار برگرداندن سختتر مىشود . خلاصه اينكه تا زودتر علاج شود آسانتر برمىگردد . اگر در علاج تأخير به خرج دادى ، جاى آسيبديده سخت و سفت مىشود ، ورم مىكند ، ماهيچهها كش مىخورند ، تبهاى هميشگى پيدا مىشوند ، سردرد خوب نشدنى رخ مىدهد كه سردرد سببش كشيدگى ماهيچه است . و بسا ممكن است در به تأخير انداختن معالجه ، كار بسيار زار شود و در روز دهم بيمار به صحراى قيامت سفر كند . اگر علاج را به تأخير اندازند ممكن است به اسهال مبتلا شوند و ماده خلط مرارى خالص بيرون دهند . و امكان دارد كه مادهء مرارى را قى كنند . پس بايد در علاج هيچ تأخيرى روى ندهد . دستور جا آوردن آروارهء لگام گسيخته به قرار زير است : پرستارى سر بيمار را بگيرد ، بيمار آرواره را سست نگهدارد ، طبيب شكستهبند انگشت شست در دهان بيمار فرو كند . بيمار نبايد از سست نگهداشتن آرواره در هيچ جهتى نگران باشد ؛ زيرا اگر حتى آرواره از جا بركنده باشد ماهيچههايى هستند كه آن را نگه مىدارند . طبيب شكستهبند كه انگشت شست در دهان بيمار فروبرده است آروارهء بركنده ( منحرف شده ) را به طرف راست و به طرف چپ حركت دهد و يك دفعه بكشد و به جاى اصلى خود برگرداند . از جايى آن را داخل جاى اصلى كند كه در عقب از آنجا جدا شده است . كشيدن يكباره طورى باشد كه درست و مستقيم رو به جاى اولى باشد . و نشانهء اين هدفگيرى درست و مستقيم آن است كه دندانهاى پيشين درست برهم آيند و دهان درست بسته شود . همينكه بازگرداندن انجام گرفت ، مرهم تركيب شده از موم و روغن گل بر آن نهد و بالشتك بر آن بگذارد و ببندد و باز نكند كه در زودترين وقت ممكن خوب مىشود . اگر در وقت لازم معالجه نشد و به تأخير افتاد و سفتى و سختى گريبانگير آروارهء از جا تكان خورده شد ، بايد بيمار را به حمام برد و در آنجا وسيلهء آب گرم پاشيدن و ماليدن روغن مشغول شد تا اينكه به نرمى اول بازمىگردد ؛ آنگاه شكستهبند در طرف پشت بيمار بنشيند و آروارهاش را به سوى عقب بكشد . تا كاملا بر جاى قبلى و طبيعى ثابت مىشود و سپس ببندد . بعد از آن