أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

527

قانون ( فارسى )

بايد بيمار بر پشت دراز بكشد و سر بر بالين بسيار نرم بگذارد و پرستارى سرش را بر بالين بدون حركت نگهدارد و تا به خوبى بهبودى نيابد نبايد حركت كند . فصل سوم از جا دررفتن استخوان چنبر همان دانشمند سابق الذكر گويد : « استخوان چنبر از طرف داخل بركنده نمىشود ؛ زيرا پيوند با سينه دارد و از سينه جدا نيست و همين است كه از طرف سينه ، چنبر در حركت نيست . » اگر قسمت داخلى چنبر كه به سوى سينه است ، از خارج ضربت بخورد و ضربت بسيار شديد باشد و از سينه بگسلد ، آن را راست كرده و علاج شكسته استخوان را بر آن استعمال كن ! و نيز آن قسمت از چنبر كه نزديك به مركز اتصال سر بازوى و شانه است و از آن جدا مىشود ، آن هم بسيار از جاى خود منحرف نمىشود ؛ زيرا ماهيچه‌اى كه در آن سامان است و دو سر دارد ، نمىگذارد زياد تكان بخورد و از سوى ديگر سر استخوان كتف مانع از لغزش زياد آن مىگردد . خود استخوان چنبر نيز چندان حركت شديدى ندارد ؛ زيرا حكمت وجوديش آن است كه مرزى براى سينه باشد و سينه را گسترش بخشد . و همين انعام خاص خدايى است كه استخوان چنبر را به انسان عطا فرموده كه در ساير حيوانات نيست . اگر احيانا صدمهء بسيار سختى بر چنبر وارد آمد و يا سببى بسيار فشارآور رخ داد و استخوان چنبر از جا بركنده شد ، بايد آن را درست و هموار در دست گرفت و به وسيلهء دست آن را در جاى طبيعى خود نشاند ؛ يا اينكه بالشتكهاى زياد بر آن گذاشت و همين‌كه به وسيلهء بالشتكها بر جاى خود قرار گرفت ، آن را محكم بست . باندپيچى بايد چنان باشد كه سزاوار اين علاج است و همين علاج وسيلهء بالشتك و بستن مركز اتصال سر شانه و سر بازو را نيز شامل شود . جايى كه بايد چنبر را بر آن تكيه داد و بست ، استخوان كركركى است و در نزديكى بند استخوان ميان سر بازو و شانه قرار دارد . كه اكثرا اگر بيمار چنبر دررفته لاغر باشد ، طبيب را دچار اشتباه مىكند . همين علاج چنبر را مىتوانى در از جا بركنده شدن بند ميان كتف و بازو نيز به كار برى ! اگر شخص شكسته‌بند در شكسته‌بندى مهارت كامل نداشت ، گمان مىكند كه اين از جا بركنده چنبر نيست بلكه استخوان سر بازو است كه از جاى خود منحرف شده است ؛ زيرا در حالتى كه چنبر بركنده شود ، استخوان سر كتف نك‌تيزتر از حالت طبيعى ديده مىشود و جايى كه چنبر از آن خارج شده است گود مىنمايد ، و ازاين‌رو به اشتباه مىافتد . ليكن بايد به وسيلهء نشانيهاى صحيح و آزموده شده اين فرق را بداند . يكى از علامتهاى بركنده شدن استخوان سر كتف آن است كه بيمار نمىتواند دستش را به سرش برساند .