أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
522
قانون ( فارسى )
مفصلها نيز باهم فرق دارند . مفصلهايى هستند كه به زودى بركنده مىشوند و مفصلهايى هستند كه بركنده شدنشان به زحمت رخ مىدهد و نيز مفصلهايى هستند كه ميانگين اين دو حالتند ؛ نه بسيار آسان بركندنى هستند و نه بسيار دشوار . مفصلهايى كه به آسانى بركنده مىشوند مانند : بند استخوان زانو كه با زردپيهاى نرمشپذير به هم پيوسته است و در اين نرمشپذيرى زردپيها حكمتى و منافعى هست كه در تشريح معلوم است . ازاينرو به آسانى بركنده مىشود و هم ازاينرو است كه كاسهء زانو بر آن قرار گرفته كه نگذارد به آسانى در رود . حكمت در خلق زردپيهاى ارتباطى - كه نرمشپذيرند - يكى اين است كه هرگاه بند استخوان زانو آسيبى ديد به آسانى بهبود يابد . يعنى عدالتى در اينجا مراعات شده است و همچنانكه به آسانى از جا درمىرود ، به همان آسانى به جاى خود برمىگردد . در كسانى كه لاغرند و چاق نيستند ، مفاصل شانهشان تقريبا همكار مفاصل زانو هستند يعنى آسان بركنده مىشوند و آسان جاى خود را باز مىيابند . مفصلى كه بركنده شدنش مشكل است ، مانند : بند استخوان انگشتان ، كه بسيار دشوار است بركنده شوند و يا از جا درروند ؛ بلكه قبل از آنكه از جا درروند مىشكنند . يعنى در مورد آنها شكستن بيشتر احتمال دارد تا از جا دررفتن . يكى ديگر از مفصلهاى سخت جان در از جا دررفتن ، مفصل آرنج است . و همين است كه اگر احيانا در رفت جا آوردنش زحمت زيادى مىخواهد . مثال حالت ميانگين - كه ذكر كرديم - بند استخوان باسن است . احتمال دارد بند استخوانى در اصل از بند استخوانهاى خود گير باشد كه به دشوارى از جا در مىرود ؛ اما سببى رخ دهد كه به آسانى از جا در رود . همين بند استخوان كذايى اگر به سادگى در رفت ، به آسانى جا مىآيد . مثلا بيمار مبتلا به عرق النسا ، هر ساعت از ساعات روز بند استخوان سرينش از جا در مىرود و به آسانى تمام به جاى خود برمىگردد و باز از جا در مىرود و دوباره برمىگردد ؛ كه در اين حالت تنها راه چاره داغ گذاشتن است . بدترين و سختترين از جا دررفتگى استخوان آن است كه در بركندگى ، سر استخوانهاى نازك عقبى - كه استخوانها را به هم پيوند زده است - بشكند . در اين حالت كمتر رخ مىدهد كه بركنده به حالت طبيعى بازگردد . اكثرا شكسته شدن سر استخوان پيوندى مستقيم در مفصل سر ران و در درجهء دوم در بند سر بازو و در پايينهاى ساق يعنى قوزك پا رخ مىدهد . بدان ! كه دررفتگى استخوان از جاى خود - اگر به جاى خود برنگردد - بدتر از آن است كه استخوان شكسته باشد و به هم وصل داده نشود . نشانيهاى بركندگى استخوان براى اينكه بدانى كه استخوان بند استخوان بركنده شده يا تكان خورده و گرايش غير طبيعى