أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

504

قانون ( فارسى )

نمىرسد و نمىريزد ، يعنى اگر وسيلهء خونگيرى يا هر وسيلهء ديگرى پاكسازى كامل حاصل شده بود و درد و ورم نبود ، جوشكارى را شروع كن ! و در اثناى استعمال وسايل جوشكارى - كه دارويى است - درد ناشى از جوشكارى را به هيچ وجه وسيلهء آب گرم تسكين مده ! روغن لطيفى را كه گيرندگى نداشته و گرميش بسيار زياد نباشد به كار ببر ! گرمى و سردى بيش از حد هر دو با اين حالت سازگارى ندارند . بارها رخ داده است كه زخم تقريبا خوب شده ، سرما بر آن اثر گذاشته ، درد بيشتر شدت يافته و ريس پنبه شده است . در چنين حالتى - اگر احيانا اتفاق افتاد - بايد بىدرنگ با ماليدن روغنهاى گرمىبخش بر جاى درد ، درد را تسكين دهى . اگر پىرگ در چنين حالتى از پىرگهاى سخت و پديدار است و از طول ترك دارد ، كوشش كن كه آن را وسيلهء گوشت بپوشانى و داروهاى خلنده‌اى را كه ذكر شده‌اند بر آن بگذارى و با باند پهن تند و محكم باندپيچى كنى ، كه هر دو طرف ترك برده را خوب به هم آورد و قسمتى از ترك نبرده را نيز فرا گيرد . اگر قطع يا ترك پىرگ در پهناى پىرگ است ، حتما بايد آن را بخيه بزنى و گرنه به هم نمىآيند و همديگر را نمىگيرند . و اگر قطع يا ترك پىرگ در پهنا است و ديدى كه تأخير در آن به عفونت سر مىكشد ، پىرگ را قطع كن ! و در حينى كه آن را مىبرى مواظب باش كه ورم نكند و تا امكان دارد به تعفن نگرايد . ورم‌كردهء زخم پىرگ و سرما خوردنش سبب تشنج مىشود . و اگر عفونى گردد ، عفونت اندام زخمى را در بر مىگيرد . هم ازاين‌رو نبايد تنها سر زخم را جوش دهى ، بايد تا حصول سلامت كامل در به هم آوردن كامل پىرگ اهمال نكنى . اگر دهانهء ترك و زخم تنگ است ، آن را گشادتر كن و جوشكارى به عمل آور ؛ زيرا ممكن است مادهء چرك آبكى و غيره به حد زياد در زير دهانه جمع شده باشد و از اين تنگ راه امكان بيرون آمدنش به‌طور كامل نباشد ؛ گشادترش كن تا اگر چنين موادى وجود دارند بيرون ريزند و پاك شوند آنگاه آن را جوش ده ! كه در اين گشاد كردن درد شدت مىيابد ، امّا تا اطمينان حاصل نكنى كه جاى زخمى را كاملا خشك كرده‌اى و تا اطمينان حاصل نكنى كه ورم و عفونت رخ نمىدهند ، جوشكارى را صورت مده ! باندپيچى را - كه گفتيم بايد در اين حالت زودتر از ساير حالات ديگر باندپيچى زخم‌ها را باز كنى - هر روز دوبار يا سه بار باز كرده ، معاينه كن و ببند ! اگر در روز اول براى اولين بار زخم را بسته‌اى ، شب همان روز - اگر روز دراز باشد - آن را باز كن ! و اگر نخستين باندپيچى در شب انجام گرفته و شب دراز است ، فرداى آن شب باند را باز كرده و معاينه كن ! بويژه اگر درد گزشى باشد ، اين كار لازم است . امّا اگر شب يا روز كوتاه است و درد گزشى نيست ، نياز به اين همه بستن زود به زود و باز كردن ندارد و در شبانه‌روز دو دفعه باز كردن كافى است . بايد گرمىبخشى دارو در اندازهء لازم باشد ، نه زياد از حدّ مطلوب و نه كمتر از اندازهء لازم . - اين اندازه را چگونه تشخيص مىدهى ؟