- انسانى سالم را بياور كه در سيما و در مزاج جسمى به بيمار شباهت داشته باشد ؛ از مرهمهاى فرهونى بر ساق پايش بمال ! ببين تا چه اندازه گرمى به ساق مىبخشد ؟ آيا بيش از حد است ؟ يا چندان نيست كه به حساب آيد و يا گرمىبخشى ميانگين است ؟ تو اين حسابها را به ذهن بسپار و همين اندازه گرمى لازم دارو را بر بيمار بيازماى و براى بار دوم هم همين آزمايش را تكرار كن ! همين آزمودن دارو بر شخصى كه در مزاج و سيما شبيه بيمار باشد ، راه را بسيار كوتاه‌تر مىكند و نياز به بالا و پايين بردن درجات گرمىبخشى دارو - به حدّ زياد - نمىافتد . در هر حال اگر پىرگ زخمى لخت و پديدار بوده و زخم بسيار بيش از اندازهء متوقع گشاد باشد ، داروهاى بسيار گرم از قبيل : شير گياه شير سگ ، گوگرد و امثال آنها را تحمل نمىكند ؛ بلكه دارويى مىخواهد كه در گرمى هم‌مزاج توتيا باشد . مثلا بايد دارويى را بگذارى كه از آهك بسيار خوب شسته و تازه شسته مىسازند . روغنى كه در مرهمهاى دارويى زخم پىرگ استعمال مىشود ، بايد هم‌مزاج روغن گل و روغن آس بوده و نبايد نمك ديده باشد . اگر سقز درخت بنه را استعمال كردى ، بايد آن هم شسته باشد . اگر توتيا را در معالجه به كار مىبرى ، بايد توتياى شسته باشد ، و به هيچ وجه نبايد تندى و گزش داشته باشد . اگر در داروى معالج در زخم پىرگ لخت ، كمى گيرندگى باشد روا است . و بايد نيروى تحليل‌برندهء بدون گزش هم در آن باشد ، بويژه اگر بيمار مزاج ناتوان دارد و كاملا بر مزاج طبيعى نيست . هر جا پىرگ زخمىشده باشد بايد از آب و از سرما دور گردد و چربى تا ممكن است در علاجش به كار نرود ؛ كه آب و سردى و چربى زيان رسانند . اگر پىرگ لخت بوده و گوشت آن را نپوشيده باشد ، از آب و سرما و چربى بيشتر زيان مىبيند . اگر پىرگ لخت و پديدار نيست ، از آب و سرما و چربى زيان مىبيند اما كمتر از آنكه لخت باشد . زيان به پيرامونها و نزديكيهاى پىرگ مىرسد و پىرگ از آنها تأثيرپذير خواهد شد . اگر ديدى كه پىرگ زخمىشده در سرشت تا حدى نيرومند آفريده شده است ، داروهاى زير در علاجش مفيدند : قرص بوليداس ( بوليداص - نسخه . ) قرص زاج زرد ، قرص اندرون ( اندرون - نسخه . ) قرص افراسيون با شراب سيكى يا با روغن ؛ كه اگر پىرگ نيرومند باشد از روغنى كه با اين نوع داروها همراه است زيانى نمىبيند . اگر فصل زمستان و سرد بود ، روغن زيتون كم‌مايه به كار رود بد نيست . و اگر فصل تابستان و گرما باشد روغن گل ، روغن كندر ، روغن سقز درخت بنه و يا روغن بارزد همراه دارو باشد و مقدارش كمتر از دارويى باشد كه بر پىرگ لخت مىگذارى . روى هم رفته زخم پىرگ هرگونه باشد ، بهتر آن است پشم نرم مرغزى را در روغن زيتون بيالايى و بالاى دارويى كه بر جاى زخمى گذاشته‌اى بگذارى . بايد پىرگ لخت را بيشتر