أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

454

قانون ( فارسى )

وسيلهء متهء جراحى سوراخ كن تا به آسانى بتوانى آن را بيرون آرى . اگر تير در يكى از اندامان اصلى و بسيار ارزشمند مانند : مغز ، قلب ، ريه ، شكم ، روده ، زهدان ، كبد يا مثانه گير كرده است و نشانى از مرگ بيمار نمودار بود ، بايد دست از بركشيدن گير كرده به خارج بردارى ؛ كه در غير اين صورت بد را بدتر مىكنى و آنگاه مورد مسخره و طعن و لعن نادانان قرار مىگيرى و نفع چندانى به بيمار هم نمىرسانى كه چيزى بيرزد . اگر تير در اندامان اصلى و بسيار ارزندهء شخص گير كرد و نشانيهاى مرگ بيمار را همراه نداشت - كه قبلا بايد بگويم در اثر چنين روىدادى از كار افتادن اندام اكثرا حتمى است - مانعى ندارد كه به علاج بپردازى . بارها رخ داده كه بيماران زخمى در چنين حالاتى كه دست از زندگى شسته‌اند ، از معالجهء طبيب به‌طور عجيب و غير منتظره از مرگ رهايى يافته‌اند . و بارها رخ داده كه از اثر زخمى شدن وسيلهء تير ، جزئى از كبد ، از صفاق پوشش شكم ، از ثرب و يا از زهدان بيرون آمده‌اند و زخمى سلامت مانده و نمرده است . در هر حال اگر ما تير را از اندام اصلى و ارزنده بيرون نياوريم مرگ حتمى است و اخلاقا نامهربانى كرده‌ايم ؛ و اگر بيرونش كشيديم مرگ هست امّا احتمالا و احيانا روزنه اميدى هست كه شخص شفا يابد . پس بيرون كشيدن از هشتن و ول كردن بهتر است . فصل نهم بركشنده‌هاى خليده در بدن اگر خليده از آن نوع است كه بايد وسيلهء دارو آن را به رويه آورى و دارو بايد كشندهء خليده باشد ، از اين داروها استفاده كن : 1 - اندران را بر جاى در تن خليده بگذار كه كشندهء نيرومندى است . 2 - بيخ نى را بكوب و بر جاى خليده بگذار و ببند ! 3 - بيخ نى را بكوب و كوبيده را با عسل و نان درهم سرش و بر جاى خليده بگذار ! 4 - برگ خشخاش سياه و برگ درخت انجير را با قاوت درهم بسرش و بر آن بگذار ! 5 - بزر بنگ را بكوب و بر جاى خليده بگذار - اگر بزر بنگ با زاج زرد باشد بهتر است . 6 - ثمر بنگ را چنان كه هست بدون كوبيدن و غيره بر جاى خليده بگذار ! 7 - انواع زراوند ، يعنى زراوند دراز و غلتان ( نر و ماده ) خوب است كه بر جاى خليده بگذارى . 8 - پياز نرگس را بر جاى خليده بگذار ! علاوه بر اين گياهان دارويى - كه براى بركشيدن و به رويه آوردن خليده در جسم خوبند - داروهاى ديگرى نيز هستند كه جانورند و بسيار تأثيربخشند و از قرار زيرند : 1 - قورباغهء پوست‌كنده را بر جاى خليده بگذارى ، اگر خليده استخوان باشد در بركشيدنش تأثير شگفت‌آور دارد ؛ هم از اين اثربخشى است كه دندان را نيز برمىكند . 2 - خرچنگ نيز از اين داروها است . ساييدهء لاش خرچنگ را بر جاى خليده بگذارند جذبش