خوب مىشود . و حتى اگر چيز چنين باريك و تيزى به گوشت هم برسد ، تركش كن كه حتما خودش خوب مىشود . اما اگر گوشتى كه اين سبب خارجى باريك و تيز در آن فرو رفته ، گوشتى بسيار ناپسند و بد باشد ، ممكن است ورم كند ، تپش به بار آورد . بويژه اگر نك آن سوزن مانند در آن گوشت ناپسند فرورفته باشد ، علاج اين حالت همين است كه ورم فرو نشيند و درد آرام گيرد . و علاج زخم را نمىخواهد . براى نوع دوم كه آن را خزق ناميديم و گفتيم حالتى است كه چيزى كلفت و نك تيز در بدن خليده باشد و بيشتر از حالت اوّل در پوست فرو رفته و جايش گشادتر باشد و آن چيز خليده و فرو رفته ، خار يا پيكان تير يا هرچه از اين قبيل باشد ، دستور علاج اين است : 1 - بايد قبل از هر چيز خليده را بيرون بياورى . براى اين كار يا ابزار بيرون آوردن ( موچين و خاربرچين ) را به كار ببرى ، يا جاى خليده را از دو طرف با دست بفشرى و يا هر وسيلهء ديگرى را در بيرون آوردنش به كار بگيرى . 2 - داروى داراى نيروى كششى بر آن بگذار كه جذبش كند . اين در صورتى است كه به هيچ وسيله‌اى بيرون نيايد . وقتى كه خليده در بدن را بيرون مىآورى بايد مواظب باشى كه به‌طور كامل بيرون آيد و در داخل نشكند . خليده برچين بايد گازانبرى باشد كه سرش سوهان‌مانند است ، تا خوب خليده را بگيرد . بايد براى اين عمل جايى را انتخاب كنى كه براى نك گازانبر تنگ نباشد . اگر خليده در جايى قرار دارد كه از هر دو طرف براى استعمال گازانبر گشاد است ، دقت كن كه كدام طرف مناسب‌تر است از آن سو بيرون آيد . و براى اينكه در داخل نشكند بايد راست و مستقيم آن را بيرون كشى و شتابزده اين كار را نكنى . گازانبر را در سر خليده گير كن و خليده را آهسته به اين ور و آن ور بجنبان تا معلوم شود كه چه اندازه در جسم فرو رفته است و تا چه حد چنگ در جسم زده است . حركت دادنش آسان است يا نه ؟ آنگاه آرام و به‌طور مستقيم و كم‌كم آن را بيرون بكش تا همه‌اش بيرون مىآيد . در بعضى حالات بايد چند روزى خليده را ترك كنى تا لق مىشود و آنگاه بيرونش بياورى . برخى از دانشمندان در اين باره نظريه‌اى دارند و ما عين آن را نقل مىكنيم ؛ مىفرمايند : اگر پيكان تيرى در بدن خليده و گير كرده است ، بايد قبل از هر چيز نوع تير را شناخت ؛ زيرا بعضى از تيرها چوبى هستند و برخى از نى ساخته شده‌اند ، سر تير ممكن است آهنى باشد ، احتمال دارد از مس باشد و در برخى تيرها سر تير از قلع يا سرب است و همچنين پيكان مىتواند از شاخ حيوانات ، استخوان ، سنگ ، نى و يا از چوب باشد . برخى نك پيكانها مستدير ، بعضى سه گوش يا چهارگوش است . و هستند كه سر نك پيكان دو يا سه شاخه‌اند . تيرهايى هستند كه سر و نك علىحده ندارند و بعضىها دارند . نوعى كه پيكان جدا دارند ، سر نكش كج به سوى عقب است تا اگر زخمى آن را كشيد كه از بدنش بيرون آورد ، كجى قلاب مانند در گوشت گير كند و بيرون نيايد . و برخى از آنها كمى به سوى جلو كج شده‌اند كه بيشتر در