أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

402

قانون ( فارسى )

انگدان خوشبوى خوب به وزن نيم درهم ، مويز تهى شده از هسته نيم من . همه را با شش من آب در ظرفى بريز و بر آتش بگذار بپزد تا دو من از آن مىماند . داروها را با دست مچاله كن و بفشر و آنگاه بپالاى ! به وزن پنج درهم عسل در آن پاليده بريز و به هم زن ! بيمار آن را بخورد و بدن را با روغن چرب كند و در آفتاب نشيند تا روغن بر تن ماليده از اثر گرماى آفتاب داغ مىشود و مىجوشد . بيمار روغن بر تن بمالد و هفتاد قدم پياده راه برود . بر پهلوى راست و چپ و بر پشت و شكم خود را بغلتاند و نان و عسل بخورد . داروى فوق را بايد هفت روز متوالى بخورد ، و هر روز دارو از نو ساخته شود ؛ نه اينكه كهنه گردد . بيمارانى كه هنوز بيمارى در وجودشان استحكام نيافته است نبايد به يك بار پاكسازى اكتفا كنند ؛ بايد هر ماه دوبار يا دست كم يك بار - برحسب دستور و تجويز طبيب پاكسازى شوند . داروى پاكسازى و اسهال بايد در قوت و كم‌توانى ميانگين باشد . گاهى چنين اقتضا مىكند كه تا مدت چهل روز هر روز بدون انقطاع اسهال شوند ؛ امّا اسهال سبك ، يعنى در روز يك بار يا دوبار به قضاى حاجت بروند . كه براى چنين اسهالى سبك بايد داروهاى نامبردهء اسهالى را كمتر تناول كنند ، يعنى از اندازه‌اش كاهش يابد . داروهاى بسيار اسهال‌آور نيرومند از قبيل خربق و امثال خربق كافى است كه در طول سال دوبار تناول شود . دفعه‌اى در بهار و دفعه‌اى در پاييز و يا اگر مصلحت ديدى سه بار شود . در علاج بيمارى جذام پاكسازى مغز از آلودگيها نيز بسيار مورد نياز است ؛ كه اين پاكسازى مغز وسيلهء داروهاى در گلو گردانيدن - كه در علاج بيماريهاى سر ذكر شده‌اند - و وسيلهء داروهاى عطسه‌آور مناسب حال بيمار صورت مىپذيرد . اينك دارويى تركيبى به بينى كشيدنى كه براى تصفيه مغز بسيار خوب است . نسخه : فلفل دراز ، ماميران ، گياه خلال دندان ( شيطرج ) و مغز برنگ كابلى از هريك به وزن يك درهم ، جوز بويا و پونهء كوهى از هريك به وزن نيم درهم ، افشرهء گياه پنج انگشت و روغن حيوانى يك‌صد و چهل و هفت مثقال ، سركه يك‌صد و چهل و هفت مثقال . همه را باهم در ظرفى بريز و بر آتش بگذار بجوشد تا همهء آب آن بخار مىشود و از بين مىرود ؛ آنگاه باقيمانده را بپالاى و پاليده را در شيشه‌اى نگهدار و چندانكه هر دو سوراخ بينى ظرفيت و گنجايش دارند ، از اين دارو آكنده شوند و بعد از آنكه چندين بار متعدد اين عمل را انجام دادى ، به بينى كشيدنيهاى رطوبت‌بخش را به كار ببر ! بر طبيب است كه نگذارد بيمار جذامى - كه تحت معالجه است - به چيزهايى كه خشكاننده يا تحليل‌برندهء رطوبت سرشتى بدن هستند نزديك شود ، نبايد خسته شود ، نبايد غمگين گردد و از هواى محيط زيستى كه در آن بيمار شده است بايد به محيط زيست هوا سازگارتر منتقل