سرعتى دارد و نه درشت مىزند كه براى تلافى اين دو نقص ناتوان و پياپى مىزند . علاج جذام بايد همين‌كه احساس شد كه بيمارى شروع شده است - قبل از آنكه پيش برود و مستحكم گردد - و تشخيص دادى كه خون فاسد به حد زياد در بدن بيمار جمع است ، بدون درنگ بايد خون بگيرى و خون زياد بگيرى تا خون فاسد به كلى بيرون ريزد . و حتى اگر از دستهاى بيمار خواستى خون بگيرى ، بگير ! امّا اگر به تأكيد ندانستى كه خون فاسد به حد زياد در بدن بيمار است ، خون بگير اما رگهاى بزرگ را مزن ! ممكن است رگ بزرگ زدن در اين حالت به زيان بيمار تمام شود ، و زيان بسيار از آن بيشتر باشد كه بهره مىبيند . در هر حال اگر از رگهاى كوچك پراكنده و از هم دور خونگيرى كنى مفيد فايده واقع خواهد شد . اگر خونگيرى از رگهاى بزرگ را مصلحت نديدى و ديدى كه خون فاسد به رويهء بدن رسيده است ، رگ بزنى و خون تخليه كنى بهتر از آن است كه وسيلهء حجامت گذاشتن و زالو چسباندن خون را تخليه كنى . مثلا رگ پيشانى يا رگ بينى را بزن ! كه رگ‌زنى پيشانى و بينى كمتر از حجامت و زالو به بيمار زيان مىرساند . روى هم رفته در بيمارى جذام خونگيرى حتما مورد نياز است ، و براى علاج تنگ‌نفسى و دشوارنفسى بيمار هم مفيد است . اگر شديدا صداى بيمار دورگه شد و اگر حس كردى كه بيم خفگى بيمار مىرود ، بايد رگ گردن را بزنى و خون بگيرى . بعد از تخليهء خون از رگ گردن ( ودج ) ، مدت يك هفته استراحت به بيمار بده ! بعد از يك هفته استراحت بيمار را از طريق اسهال شدن پاكسازى كن ! داروهاى پاكسازى در اين حالت از قرار زيرند : معجون مسهل ( لوغاذيا ) ، معجون مسهل ساخته شده از پيه هندوانهء ابو جهل ، آب‌پز سس صغير ، اسطوقدوس ، بسپايك ، هليله سياه ، هليلهء كابلى ، خربق سياه ، لاجورد ، سنگ ارمنى ، - كه اگر سنگ ارمنى با پيه هندوانهء ابو جهل تناول شود بهتر است . سقمونيا ( محموده ) خوب است و بويژه اگر مادهء خلط صفرايى نيز باشد و لازم باشد كه تخليه شود ، سقمونيا بسيار خوب است . كه در اين حالت سقمونيا را با الوا و سيماهنگ مخلوط كن و بيمار بخورد . معجون تيادريطوس و معجون مسهل تلخ ( ايارج فيقرا ) خوب است و اگر معجون مسهل تلخ با سقمونيا باشد از بهترين داروهاى مسهل مناسب جذاميان است . بويژه اگر اندكى خربق يا سنگ ارمنى با سقمونيا و معجون مسهل تلخ باشد بسيار خوب و مناسب است . در فصل تابستان داروى اسهالى را سبك‌تر گردان و بگذار زياد تأثيربخش و قوى نباشد ؛ مبادا بيمار را برانگيزد و بسيار آزارش دهد . اينك دارويى تركيبى كه در علاج جذاميان بسيار مفيد است . نسخه : هليلهء زرد و هليلهء سياه از هريك به وزن ده درهم ، ننه حوا ( نانخواه ) به وزن پنج درهم ، صمغ