گفتار سوم جذام فصل اوّل جذام چيست و سبب آن كدام است ؟ جذام از بيماريهاى بسيار بد است . سبب جذام انتشار يافتن خلط مرارى سودا در سراسر بدن است كه مزاج اندامان تن را فاسد مىكند ، شكل و هيأت اندامان را تباه مىگرداند و در نتيجه وقتى استحكام يابد پيوند اندامان را از هم بگسلد و اندامان را بخورد و اندام چركين شود و بيفتد . جذام به سرطانى شبيه است كه سراسر بدن را دربرگرفته باشد . جذام نيز همانند سرطان ممكن است چركين شود و ممكن است نشود . گاهى بيمار مبتلا به جذام سالهاى زياد با اين بيمارى به زندگى ادامه مىدهد . مادهء خلط سودايى ناپسند و بدجنس اگر به يك اندام از اندامان بدن درآيد ، حالت سفتى يا ورم سقيروس و يا سرطان - كه اين بسته به نوع بدى و بدترى سودا و نوع اندام دارد - پديد آيد . اگر مادهء سودايى آبكى و كم‌مايه باشد و زياد باشد ، زخم‌خوره‌اى پديد آورد . اگر مادهء سودايى بدجنس به رويهء پوست تراوش كند ، لكه‌هاى سفيد ، لكه‌هاى سياه ، لكه‌هاى مخالف رنگ پوست ، قوبا ( اكزيما ) و امثال آنها را بر پوست مىنشاند . اگر مادهء خلط سودايى در سراسر بدن منتشر شود و متعفن گردد ، تب سودايى ارمغان مىآورد . و اگر برهم متراكم شد و متعفن نگشت ، بيمارى جذام را همراه دارد . - اين مادهء سودايى بدجنس جذام‌زا از كجا سرچشمه مىگيرد ؟ 1 - كبد هرگاه به سوء مزاج بسيار گرم و خشك مبتلا شود ، خون مىسوزد و سودا مىگردد . 2 - يا سراسر بدن كلا به سوء مزاج بسيار گرم و خشك مبتلا مىشود و خون مىسوزد و به خلط سودايى بدجنس تبديل مىگردد . 3 - يا اينكه كبد يا سراسر بدن به حالتى درمىآيند كه از سرماى موجود در آنها خون داخل بدن بسيار غليظ و برهم فشرده مىشود .