أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

398

قانون ( فارسى )

علاوه بر اين سببها ، سببهاى خارج از سوء مزاج هم هست كه عبارتند از : 1 - خوردن غذاهايى كه مادهء سودايى را توليد مىكنند . 2 - خوردن غذاهايى كه مادهء خلط بلغم را توليد مىكنند ؛ كه وقتى كسى زياد از حد معده را از خوراك انباشته است و غذا هضم نمىشود و حرارت در غذا كار مىكند ، مادهء كم‌مايه را تحليل مىبرد و مادهء پرمايه و غليظ را به سودا تبديل مىكند . اگر معده را از هر نوع غذايى بياكنند ، يا درحالىكه سير سيرند باز خوراك بخورند ، همين آمادگى جمع آمدن خلط سودايى در درون ايجاد مىشود . سببهاى ديگرى نيز هستند كه سبب به‌وجود آمدن مادهء سودايى بلارسان مىشوند ، از قبيل : 1 - با مسدود شدن سوراخهاى ريز - كه نفس‌كش پوست و درون هستند - گرماى غريزى از اثر بسته شدن مسامها خفه مىشود ، خون به سردى مىگرايد و غليظ مىشود ، و بويژه اگر بندآمدنيهايى در طحال رخ دهد و طحال ناتوان باشد و نتواند مادهء لازمه غذايى خود را جذب كند و نتواند خون را از خلط سودايى جدا سازد و تصفيه كند . 2 - اگر نيروى دفع‌كنندهء مواد در اندرون از راندن مادهء سودايى سزاوار ريختن درماند و نتواند آن را به رگهاى مقعد و زهدان بفرستد و مسامها بسته باشند . اگر هواى محيط زيست خود به خود فاسد باشد ، به سببهاى ذكر شده كمك مىكند و پيامدهاى چيرگى يافتن مادهء خلط سودايى را شدت مىبخشد . 3 - ممكن است اين حالت فاسد گشتن خون يا غير خون و تبديل شدن به مادهء سودايى ، از اثر نزديكى انسان با جذاميان باشد . جذام از بيماريهاى واگير است . جذام گاهى از پدر يا مادر به بچه منتقل مىشود . ممكن است انسان در شرايطى كه هنوز نطفه‌اى بيش نيست به نوعى سوء مزاج گرفتار آيد و مايهء جذامى شدن را با خود به دنيا بياورد . ممكن است جنين از حالتى كه بر زهدان مىآيد و موجب فاسد شدن خون و غيره و سودايى شدن مىگردد ، جذامى به دنيا آيد . مثلا زن درحالىكه خون حيض دارد ، قبل از پاك شدن از حيض باردار شود . ممكن است جنين جذام گيرد و جذامى متولد شود . در هر منطقه‌اى يا هر جايى كه حرارت هوا زياد و غذا بد باشد ، مثلا غذا از نوع ماهى ، گوشت خشكيده در آفتاب ، گوشت غليظ ديرهضم ، گوشت الاغ يا عدس باشد و همه باهم جمع آيند ، راه پيشوازى جذام هموار شود و مانعى در راه نماند ؛ چنان كه مىبينيم در شهر اسكندريه اين بيمارى بسيار است . خلط سودايى همين‌كه با خون درآميخت - هرچند كم هم باشد - بسيار زياد مىشود و كم زياد را توليد مىكند ؛ زيرا همين‌كه خلط سودايى با خون مخلوط شد حتما خون را غليظ مىگرداند . اين غليظ شدن خون دو سبب دارد : 1 - مادهء خلط سودايى گوهر غليظ دارد .