أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

334

قانون ( فارسى )

فصل سوم حمره و انواعش تو در كتاب اوّل قانون ، سببهاى به وجودآورندهء حمره و انواع حمره را ياد گرفتى ! در اينجا مىخواهم فرق ميان ورم فلغمونى و ورم حمره را بدانى ! تفاوتهاى اين دو به قرار زير است : 1 - سرخ‌رنگى حمره از سرخ‌رنگى ورم فلغمونى روشن‌تر و صاف‌تر است . 2 - فلغمونى سرخ مايل به سياه يا مايل به سبز است و بيشتر خون رنگى در ته ورم ديده مىشود . 3 - اگر با دست بر ورم حمره فشار دهى ، سرخ‌رنگى ناپديد شود و جايش سپيد ديده مىشود ؛ زيرا ماده سرخىآور لطيف است و به آسانى پراكنده شده و به سرعت به جاى اولى برمىگردد ، درحالىكه سرخى فلغمونى در لمس كردن اين حالت ورم حمره را ندارد و به زودى پراكنده نمىشود . 4 - ورم حمره تا اندازه‌اى رنگى شبيه رنگ زعفران و تا اندازه‌اى زرد به چشم مىخورد ؛ كه در ورم فلغمونى اين حالت وجود ندارد . 5 - ورم حمره تنها در رويهء پوست پديد مىآيد ، امّا ورم فلغمونى در ته پوست و در گوشت بدن قرار گرفته و از آنجا به رويهء بدن سر زده است . 6 - ورم حمره اگر خالص باشد و به مادهء خلط ناباب ديگر آلوده نشده باشد ، كم‌كم و به آرامى منتشر مىشود - كه فلغمونى چنين نيست . 7 - اگر ورم حمره خالص نباشد و با چرك خونالود مخلوط باشد ، تاول مىزند - كه اصولا تاول زدن در فلغمونى كمتر رخ مىدهد . 8 - حمرهء خالص در لمس كردن در برابر فشار دست مقاومتى ندارد ؛ امّا ورم فلغمونى اين مقاومت را دارد و تا خون بر صفراء چيرگى يابد و بيشتر باشد ، اين مقاومت بيشتر و آشكارتر بوده و درد و تپش زيادتر است . 9 - حالت تبى كه از اثر ورم حمره رخ مىدهد شديدتر از آن است كه از فلغمونى روىآور است . 10 - التهابى كه از ورم حمره مىآيد كمتر از التهاب فلغمونى نيست و بلكه بيشتر است . ليكن كشيدگى و انتشار فلغمونى - كه درد از اين كشيدگى ايجاد مىشود - دردش شديدتر از درد ناشى از حمره است . 11 - ورم حمره اكثرا در رخسار انسان پديد مىآيد و از كنارهء بينى شروع مىشود و پياپى در افزايش است و بالاخره در سراسر رخسار مىگسترد . اگر حمره از اثر شكستن استخوان در زير پوست پديد آيد عواقب آن بسيار بد است . تو قبلا دانستى كه فرق ميان حمرهء فلغمونى و فلغمونى حمره چيست ؛ كه در جاى ديگر در اين كتاب از آن بحث كرديم .