أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

309

قانون ( فارسى )

حال ببينيم هفتم دوم چگونه درست مىشود . يازده را كه گفتيم يازدهء درسته حساب مىكنند و همان چهار اوّل را كه در واقع سه روز و هفت ساعت و نيم بود بر آن اضافه مىكنند كه چهاردهم روز به دست مىآيد . اكنون بيا و حكايت روز بيستم بحرانى را بشنو ! ما سابقا شرح داديم مهم اين است بدانى كه آن هم سه هفت روز عادى نيست و سروته زدنهايى لازم دارد كه سه تا هفت بيست شود نه بيست و يك . پس در اين به اصطلاح تقسيم ماه بيست و شش روزه و نيم روزه ، حسابها روى هم رفته چنين است : وقتى كه هفت را از دو چهار - كه در واقع عبارت از دو هشتم ماه بيست و شش روز و نيم باشد - مىسازند ، اوّلى را چهار روز عادى به حساب مىآورند و چهار دومى را كم مىكنند تا حساب هفتمين روز به دست آيد . يعنى اگر هر دو را باهم بر حساب تقسيم نامبردهء ماه طبيبان درست حساب كنيم ، مىشود شش روز و پانزده ساعت ، پس آن را كش داده‌اند و هفت روز را درست كرده‌اند و حساب مىكنند هفت روز كامل بر بيمارى گذشته است . اگر چهار دوم را با چهار سوم حساب كنيم ، مىبينيم چهار سوم را چهار روز كامل حساب مىكنند و چهار دوم همان يك هشتم ماه است و باهم درست حساب را به يازدهم رسانيده‌اند . در عين حال اگر هر دو را باهم حساب كنى چيزى از آنها - كه بايد دو چهار هشت باشد - كم شده است . چهار سوم را با چهار چهارم - كه باهم بعد از هفت اوّل ، روز چهاردهم را درست مىكنند - به حساب اصلى ماه طبيبان بحران‌پژوه ، بايستى مجموعا مدت را بعد از هفت اوّل به چهارده برسانند ، درحالىكه به سيزده روز و پانزده ساعت مىرسند كه مجموع را كش داده‌اند تا بگويند چهارده روز تمام است . دربارهء چهار چهارهاى تقسيمات ماه طبيبان و اينكه تا روز چهاردهم بحرانى را تشكيل مىدهند ، اختلافى در ميان اطباء نشنيده‌ايم و قولى است كه جملگى برآنند . براى تعيين مدت بحرانى كه از چهارده روز مىگذرد ، اختلاف آرائى هست كه از اين قرار است : دانشمندان محترم ، بقراط و جالينوس از مدت بحرانها نياز به كش دادن شروع كرده‌اند و روز بيست و هفتم ماه را از چهار چهارهاى كش داده به دست مىآورند كه روز بيست و هفتم روز مناسب بحران است . يعنى يك هشتم ماه بيست و شش روز و نيمى را در هشت ضرب كرده‌اند كه حاصلش به همان ماه كامل طبيبان برمىگردد . يعنى بيست و شش روز و دوازده ساعت را كش مىدهند و دوازده ساعت بر آن اضافه مىكنند كه روز بيست و هفتم به دست آيد . در به دست آوردن روز بيستم - كه مناسب بحران است - دو هفت روز اوّل را بدون كم و كسر مىآورند هفت روز سوم را يك روز به عقب مىكشند كه در واقع اگر درست بر همان حساب ماه طبيبانه حساب شود - چنان كه سابقا ذكر كرديم - نوزده روز و بيست و يك ساعت مىشود كه درست روز بيستم است . خلاصه‌اش چنين مىشود : دو هفت روز بدون دستكارى و سومين هفت روز را با يك روز ناقص كه بحث شد روز بحران به دست مىآورند . بعد از آن وقتى كه به روز بيست و چهارم مىرسند ، چهار روز كامل و عادى را بر بيست روز نامبرده اضافه مىكنند و بعد از آن روز بيست و هفتم را - چنان كه گفتيم - از چهار چهارها درست