أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

308

قانون ( فارسى )

كردن كمتر به دست مىآيد و حسنش در اين است كه بعد از آنكه بيست حاصل شد ، دوچندان كردن و سه چندان كردن و چهار برابر كردنش بسيار سهل است و زحمتى نمىخواهد ، و روزهاى چهلم ، شصتم و هشتادم همگى براى بحران بيمارى مناسبند . اكنون راجع به اين درست كردن و به حساب آوردن مدتهاى بحران توضيح بيشترى مىدهيم : دور اوّل كه گفتيم در چهار روز بايد بحران شروع شود و بسيار مناسب حالت بحران بيمارى است ، با اين حساب كه ماه را تقسيم كرديم ، كاملا درست درنمىآمد . در هر حال اوّلين دور مناسب بحران را كه برابر با تقسيمات بيست و شش روز و نيم مىشود ، سه روز و يك ربع روز و يك شانزدهم روز ( سه روز و هفت ساعت و نيم ) ، به اعتبار آنكه مدت هفت ساعت و نيم از روز چهارم مىگذرد ، آن را درست چهار روز كامل مىشمارند . همچنين مسألهء هفت هفت همانند چهار چهار ، با تقسيمات ماه به بيست و شش روز و نيم كاملا هفت روز نمىشود ؛ زيرا اگر درست آن را تقسيم كنند ، دورهء بحران سر هفت روز مقدارى كوتاه مىآيد . به اين دليل كه نصف بيست و شش روز و نيم مساوى است با سيزده روز و يك چهارم روز ، ( سيزده روز و شش ساعت ) . اما همين‌كه اين مدت شش ساعت در روز چهار هم مىگذرد ، آن را روز چهاردهم به حساب مىآورند . با همين حساب هفت هفت چه مىشود ؟ اگر چنين هفت روزى را بدون كش دادن در سه ضرب كنيم ، مىشود بيست روز نه بيست و يك روز كه تصور مىرود سه بار هفت مىشود بيست و يك ؛ زيرا گفتيم كه يك چهارم ماه طبيبان در تقسيمات براى بدست آوردن روز مناسب بحران عبارت است از شش روز و نيم روز و يك هشتم روز ( شش روز و پانزده ساعت ) . اين شش روز و پانزده ساعت را اگر بدون هيچ كش دادن ضرب در سه كنيم مىشود نوزده روز و بيست و يك ساعت يعنى درست بحران در روز بيستم است . برگرديم به داستان بحران چهار چهارى . اگر ماه حكيمانه را به هشت قسمت تقسيم كنيم كه كوچكترين مدت مناسب بحران را به دست آوريم - و اشاره كرديم كه بهترين بحران آن است كه در روز چهارم بيمارى باشد - اين يك هشتم برابر است با سه روز و يك چهارم روز و يك شانزدهم روز ( سه روز و هفت ساعت و نيم ) . به اعتبار آنكه هفت ساعت و نيم از روز چهارم گذشته است آن را كش مىدهند و چهار روز كامل حساب مىكنند . وقتى كه مىخواهند از اين چهار چهار ، روز هفتم را براى بحران بيابند - كه روز هفتم از روزهاى خوب مناسب بحران است - چهار اوّل را چهار درست حساب مىكنند و چهار دوم را به‌طورى حساب مىكنند كه هر دو چهار باهم يك چهارم ماه را تشكيل دهند . كه عبارت بود از شش روز و نيم روز و يك هشتم روز ( شش روز و پانزده ساعت ) . و از آنجا كه مدت زيادى از روز هفتم را اشغال كرده است ، در واقع هفت روز تمام است . چهارم سومى كه بعد از هفتم روز آيد درست است و كش دادن نمىخواهد كه بعد از روز هفتم اوّل - كه از دو چهار تشكيل شد و كش دادن روى داده بود - اين بار چهار روز درست را به آن هفت روز اضافه مىكنند ، يازده روز كامل مىشود .