أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

294

قانون ( فارسى )

بيمارى آزاردهنده با دبدبه و كوكبه بازگشته است و بقاياى مادهء آزاردهندهء بيمارىزا - كه در بدن مقيم شده - آمادهء كمك به مهمان تازه برگشته است و شدت بيمارى را دوچندان مىكند . نشان از برگشتن بيمارى اگر كسى بيمارى تب دارد و در روز بحران و گذشتن بحران درجات حرارتش تسكين نيافت و آرام نگرفت ، بيم آن مىرود كه بيمارى برگردد . اگر بدون هيچ حالت بحرانى درجات تب و حرارت خود به خود فروكش كرد و تسكين يافت ، برگشتن بيمارى هر آن ممكن است . و بويژه اگر بحران بيمارى با آبله يا يرقان يا گرى و خلاصه حالت بحرانى بيمار بستگى به پوست بدن داشته باشد ، آرامش و تسكين يافتن شدت بيمارى قبل از بحران خبر از برگشتن بيمارى دارد . از نشانيهاى متعدد ديگر نيز مىتوان پيش‌بينى كرد كه بيمارى از نو برمىگردد ؛ اين نشانيها عبارتند از : بسيار ناتوان شدن بيمار ، اشتهاى خوراك نماندن يا بسيار كاهش يافتن ، دل بهم آمدن بيمار در حال بيمارى ، بدنفسى ( نابسامانى در نفس كشيدن ) ، كاهش يافتن نيروى هضم خوراك ، فاسد شدن غذا در معده و ترشيدن يا دودى شدن غذا در معده ، بادكردگى اطراف شكم واقع در زير دنده‌هاى رو به شكم ، بادكردگى در اطراف كبد و طحال ، تشويش و تباهى خواب بيمار ، زياد بىخوابى كشيدن و خواب نگرفتن بيمار ، تشنگى شديد در اثناى بيمارى و بالاخره به هيجان آمدن و برانگيختگى رخسار بيمار ، بر عودت بيمارى گواهىهاى معتبرند و در اين باره ويژگى دارند . بويژه حالت هيجان و التهاب در پلك بالايى چشم و خصوصا اگر پلك بالايى چشم التهابى باشد و ورم كند و با فرونشستن حالت هيجان و برانگيختگى رخساره از بين نرود و همچنان ورم كرده بماند . يكى ديگر از نشانيهاى خبردهنده از برگشتن بيمارى آن است كه بيمار از خوراك بيزار است و طبيعت بيمار به خوبى آمادهء پذيرش آن نيست و حالت لاغرى از بيمار دست‌بردار نشده است ؛ و اين روىآور و نشانيهاى ناپسند در حالتى پيدا شوند يا شدّت يابند كه اوقات و اثناى نوبت شدت بيمارى است . از نبض بيمار نيز ممكن است برگشتن بيمارى را دريابى ! بيمارى ظاهرا رخت بربسته است امّا نبض بيمار از پياپى زدن و سرعتش به كلى دست برنداشته است . ديگر از نشانيهاى برگشتن بيمارى خراجهايى است كه از اثر بحران بر پوست پيدا مىشوند كه يكباره غيبشان مىزند . مىتوانى از معاينه ادرار بيمار بعد از گذشت بحران و فروكش كردن بيمارى نشانيهاى برگشت بيمارى را دريابى ! اگر بعد از فروكش كردن شدت بيمارى ظاهرا از بين رفتن آن ، ادرار بيمار همچنان به رنگ زرد يا زرد مايل به سرخ و يا سرخ باقى ماند ، يا ادرار بيمار خام و ناپخته بود و چيزى دردى مانند در بول نياميخته باشد . و يا در هر وضعى كه ادرار حالت طبيعى نداشته باشد توقع برگشتن بيمارى بىجا نيست .