أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

289

قانون ( فارسى )

اين است كه بيمار با خونريزى بينى روبرو مىشود . 4 - اگر كسى به تب شديد سوزان مبتلا باشد و در حالت تب ادرارش چكه‌چكه آيد ، نشان از آن دارد كه مغز آسيبى ديده است . 5 - اگر نوع تب سوزان است امّا شديد نيست و بيمار چكه‌چكه ادرار مىريزد ، دليل آن است كه ادرار زيادى جمع شده است و بايد بيرون ريخته شود ، امّا طبيعت ناتوان است و از عهدهء بيرون راندن آن - چنان كه شايد و بايد - برنمىآيد . 6 - در اثناى ابتلا به تبهاى شديد ، اگر بدون ارادهء بيمار ادرار فرومىريزد يكى از دو سبب زير را دارد : الف - نيروى بيمار به حد كافى نيست و كاهش يافته است . ب - مغز بيمار آسيبى ديده است و اين آسيب مغز از اثر مادهء تندمزاج گرمىزا است كه به سوى مغز بالا رفته و زيان به مغز رسانيده كه اندامان ماهيچه‌اى نيز در زيان ديدن مغز شريك شده‌اند . ادرار بد و ناپسند ادرار آب‌مانند ، سياه‌رنگ ، بدبو و غليظ هيچ‌كدام خوب نيستند . اگر از ادرار كسى چيزى دودمانند برمىخيزد ، نشان از مرگ زودرس صاحبش دارد . همچنين ادرار چربى كه رنگش شبيه خونابه و بسيار بدبو باشد ، پيك مرگ است . نشان از بيماريها به‌طور كلى گاهى در يك بيمارى چندين نشان بد و نوميدكننده باهم خودنمائى مىكنند . ما در اين بحث اين حالت از نشانيها و نتايج و پيامدهاى آنها را ذكر مىكنيم . 1 - اگر در بيمارى سخت بيمار قى كرد ، درد پيچش شكم داشت و هوش و عقلش به هم خورد نشان مرگ بيمار است . 2 - اگر بدن بيمار مبتلا به بيمارى سخت در رنگ و در لمس كردن تغييرات گوناگون يافت ، مادهء قى كرده و مدفوع اسهاليش از چندين خلط جدا از هم حكايت داشت ، نشان اين است كه بيمار در آن واحد به چند نوع بيمارى مبتلا است و هر نوع از اين بيماريها به سبب خلط ويژه و جداگانه‌اى به وجود آمده‌اند و طبيعت با همهء اين بيماريها درگير است و در چندين جبهه از خود دفاع مىكند كه حتما از پس اين حملات جداگانه - كه از چندين جبهه بر بدن روى آورده است - برنمىآيد و از نيرو مىافتد و مغلوب مىشود . 3 - اگر كسى كه به تب دست‌برندار و بدون مهلت مبتلا است ، درونش بسيار گرم التهابى و رويهء بدنش سرد است ، يعنى يك بام و دو هوا است و در اين حالت بسيار تشنه مىشود ، فاتحه‌اش را بخوان . 4 - اگر در اثناى بيمارى ، بيمار دندانها را برهم مىسايد و عقلش مختل شده است ، بدان كه دارد بيمار از كار مىافتد . 5 - اگر كسى كه به بيمارى سخت مبتلا است ، يكباره اسهال مىگيرد و مدفوع سياه‌رنگ