أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
290
قانون ( فارسى )
بيرون مىدهد و سوزش و درد گزش همراه دارد و احساس درد سوزان در شكم مىكند و تپش غير عادى و غش كردن روى آورده است ، سفر آن دنيا را در پيش دارد . 6 - اگر در اثناى بيمارى سخت عرق سرد بر پيشانى بيمار آمد و ناخنهايش زرد و سبز شدند و تغيير رنگ دادند . و زبان آماس كرد و بر زبان و بدن بيمار جوشهاى ناشناس [ ؟ ] پيدا شدند بدان كه مرگ زودرس در راه است . 7 - اگر در اثناى بيمارى سخت ، تپيدن و پريدن در اطراف سردندههاى نزديك شكم احساس شد و بيمار حرارت داشت و ديدى كه چشمان بيمار حركاتى غير طبيعى و ناپسنديده مىكنند ، دليل بر بدحالى بيمار است و دارد بدتر مىشود ؛ زيرا اين حالت نشان از باد دارد ( بيمار باد كرده است ) و تپيدن نيز خبر از ورم شديد و خطرناك دارد . اگر در چنين حالتى رگ به شدت بزند و نبض درشت و پياپى باشد ، ممكن است سر به ديوانگى بيمار كشد . تو بايد در اين حالت بيشتر دقت كنى ! شايد تپيدن و پريدنى كه احساس مىشود از ژرفاى درون نيايد و تنها در رويهء مراق باشد كه اگر چنين بود جاى نگرانى نيست . و حتى اگر تشخيص دادى كه ورمى سر برآورده است باز جاى نگرانى چندانى نيست ؛ مگر اينكه ورم بيش از حد متوقع بزرگ باشد . اگر بيمار مدت بيست روز در اين حالت ماند و تب و ورم آرام نگرفت ، خبر از آن دارد كه ورم سر باز كرده است و امكان دارد كه بيمار ادرار بسيار فرو ريزد و مادهء به وجود آورندهء ورم و بيمارى به سوى دست و پا منتقل شود و بويژه به سوى پاها برود و بيمار به كلى از بيمارى رهايى و شفا يابد . 8 - اگر كسى از اثر بيمارى سخت بسيار ناتوان شده است و نفس پياپى زدن روىآورد و غش كرد ، فاتحهاش را بخوان ! كه بيش از چهار ساعت به مرگش نمانده است . 9 - اگر كسى تب سوزان دارد و در اثناى شدت تب يكباره حرارت تب فروكش كرد و بيمار سبك شد و اين سبك شدن و پايين آمدن حرارت هيچ نشانى از بحران بيمارى وسيلهء اسهال يا قى يا بحران انتقالى يا استعمال داروى حرارت نشان پرتأثير و يا جابهجا شدن بيمار از هوايى به هواى مناسبتر نبود و سرعت غير طبيعى آرام گرفت و به حالت طبيعى درآمد و بيمار خود را آسوده ديد ، مرگش زود سر مىرسد . 10 - اگر كسى در اثناى بيمارى سخت با تب و حرارت روبرو بود و ناگهان قلبش به تپيدن افتاد و سكسكه شروع كرد و بدون سبب شكمش قبض شد ، نشان مرگ او است . 11 - اگر كسى در اثناى بيمارى سخت و شديد و از همان ابتداى بيمارى ادرارش كممايه و زرد مايل به سرخ بود و سپس غليظ و سفيدرنگ شد كه با فشار مىآمد و اين فشار ادرار دوام يافت و به ادرار الاغ شباهت يافت و بدون ارادهء بيمار فروريخت و در اين حالت بيمار از خواب محروم شد و دلهره بر او روىآورد ، نشان از آن دارد كه كشيدگى در هر دو طرف بدن رخ مىدهد و بالاخره بيمار جان مىسپارد . گويند : اگر ادرار بيمار در اثناى بيمارى سخت همرنگ خلط مرارى بود يا قبلا سفيد بوده كه سپس به رنگ مرارى درآمده و كف بر آن ظاهر شده و بعد از آن خون سياهرنگ از