أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
288
قانون ( فارسى )
6 - بيمارى كه در اثناى بيمارى سخت ادرار روغنى بيرون مىدهد ، ممكن است به درهم شدن عقل دچار آيد ؛ زيرا ادرار روغنى از خشكيدن بدن سرچشمه مىگيرد . 7 - اگر كسى به تب شديد مبتلا است و پاره خونهاى لختهشدهء ريز با ادرارش بود و زبانش خشك شد ، عاقبت بيمار اميدواركننده نيست ، و اگر زبان هم خشك و هم سياه شود ، از بد بدتر است . 8 - در بيماريهاى سخت كه از نوع تب سخت و شديد باشد و خون مايع و سيلانى همراه ادرار بيمار باشد ، بدان ! كه خون آمده با ادرار بسيار تندمزاج است و آوند و گدار را تركانيده و سرريز كرده است . 9 - اگر ديدى كه با ادرار بيمار در بيمارى تب سخت خون لخته شده هست ، بدان ! كه شدت حرارت بيمارى آن را منعقد كرده است . 10 - اگر بيمار در اثناى بيمارى سخت ، ادرارش سفيد و كممايه و كفآلود بود و چيزى ابرماننده زردرنگ با آن همراه بود ، بدان كه خطرى بزرگ او را تهديد مىكند ؛ زيرا معلوم مىشود كه مادهء خلط بيمارى در منتهاى تندمزاجى است و سبب تشويش و اضطراب در حال بيمار شده است . 11 - اگر بيمار در اثناى بيمارى سخت ، ادرارش كممايه و سياهرنگ باشد دلالتش را مىدانى - كه در گذشته به حدّ كافى دربارهء آن بحث شد . 12 - اگر بيمار به تب شديد مبتلا است و در ابتداى بيمارى ادرارش كممايه و زرد مايل به سرخ بود و به ادرار غليظ و سپيد تبديل شد و بالاخره در وضع تيره رنگ ماند و به ادرار الاغ شباهت يافت و بدون ارادهء بيمار ريزش كرد ، بيمار خوابش نمىآمد ، دلهره داشت و دلهره چنان نشان مىداد كه تشنج هر دو طرف بدن بيمار را دربرگرفته است ، حال بيمار بد است و اگر سببها و نشانيهاى روىآورهاى خوب سر نرسند و بر بيمارى پيروز نشوند بايد از زندگى بيمار نوميد شد ؛ زيرا ادرارى كه اوّل رقيق و كممايه و زرد مايل به سرخ بود ، اين كممايگى و زرد مايل به سرخى از تأثير خلط صفرايى گرم بوده كه بر بدن چيرگى يافته و وقتى كه غليظ و پرمايه شد از شدّت زياد بيمارى و درهم برهمى در چگونگى مادهء خلط بوده است . گويند اگر بيمار تب شديد دارد و ادرارش اندك و به رنگ خون است بد است و بويژه اگر بيمار ، بيمارى عرق النسا داشته باشد ، اين نشانى بدحالى را نشان مىدهد . عمل شاشيدن 1 - اگر كسى كه به تب شديد مبتلا است ، ادرارش اندك است و هرگاه بول مىكند احساس درد دارد و هيچ قرحه يا ورمى در مجارى ادرارش نيست و نبضش پياپى مىزند و ناتوان است ، نشان از بدحالى بيمار است . 2 - اگر كسى كه به تب هميشگى مبتلا است ، سردرد شديد دارد ، زياد عرق مىكند و در اين حال ادرارش بند آمد ، به كزاز مبتلا مىشود . 3 - اگر كسى تب دارد و تبش تب سخت نيست و در اثناى تب ادرارش چكهچكه مىآيد ، نشان