أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

287

قانون ( فارسى )

گوشت‌پاره‌ها از آنها بركنده شده‌اند . امّا در اين سخت‌شدگى كليه سهمى ندارد . اگر چنين قطعه‌هاى ريز گوشت در ته‌نشين ادرار بود و نشانى از پختگى ماده آشكار شده باشد و بيمار در حالت تب نباشد ، ممكن است از كليه باشد ؛ كه تو دربارهء احوال كليه همه چيز را دانسته‌اى ! 12 - اگر بيمار به تب شديد مبتلا است و نشانى از پختگى مادهء خلط بيمارىزا نيست و در عين حال نوع ته‌نشين ادرارش به پولك ماهى مىماند ، بدان ! كه شدت حرارت تب ، پىرگ و استخوان و رگها را لخت كرده و اين پولك ماهى مانندها را از آنها تراشيده است . و اگر شدت تب پىرگ و رگ و استخوان را لخت نكرده باشد ، حتما بايد اين پولك‌ماننده‌ها از لخت شدن مثانه باشد ؛ كه گاهى ممكن است در همين حالت ته‌نشين ادرار به جاى اينكه پولك ماهى مانند باشد سپوس‌ماننده است . فرق بين اينكه اين نوع ته‌نشين ادرار - كه پولك ماهى مانند يا سپوس ماننده است - از تراشهء استخوان و رگ و پىرگها است يا از مثانه اين است كه اگر همراه شدت حرارت تب نشانى از درد و آسيب‌ديدگى مثانه باشد و نشان از غلظت مادهء خلط و نشان از پختگى ماده باشد ، از مثانه است و در غير اين صورت از رگ و پى و استخوانها است . نشانى از ادرار به‌طور عام ممكن است از معاينهء ادرار بيمار از حيث رنگ و قوام سببهاى مختلف نشانيهاى متعدد كسب كرد ، كه يكى از آنها ادرار روغنى است كه اوّل به شرح آن مىپردازيم : 1 - منظور ما از ادرار روغنى آن است كه در قوام ، هيأت و در رنگ به روغن مىماند و اگر ادرار بيمار روغنى گردد دليل بدحالى بيمار به حساب مىآيد . البته هرچند كه ادرار روغنى نشان بدحالى است امّا اگر نشانيها و روىآورهاى خوب در بيمارى مشاهده شود ، نبايد ادرار روغنى بيمار را خطر جدى بر بيمار دانست . اگر ته‌نشين ادرار روغن زيتونى ماننده باشد ، بسيار بد و خطرناك است . خلاصه اينكه اگر ادرار يا ته‌نشين آن خالص روغن زيتونى مانند باشد بد است . منظور از روغن زيتونى خالص آن است كه رنگ روغن معمولى دارد و آميزه با مقدارى زردى و سبزى است . 2 - بنا به فرمودهء روفس حكيم : « اگر بيمار در اثناى بيمارى سخت ادرارش سياه شد و به روغن زيتونى تبديل گشت ، نويد سلامت بيمار را مىدهد . » 3 - اگر در اوّل مبتلا شدن به بيمارى سخت ، ادرار بيمار روغن زيتونى شود بسيار بد است . 4 - اگر بيمار در اثناى بيمارى سخت از ادرارش نشانيهاى خوب و اميدبخش پيدا بود و به ناگاه ورق برگشت و نشانيهاى خوب پنهان شدند و نشانيهاى بد و نوميدكننده خودنمايى كردند ، فاتحهء بيمار را بخوان ! زيرا معلوم مىشود كه روىآورهاى بيمارى بسيار سخت و دشوار بوده و يكباره تاب و توان بيمار را نابود ساخته‌اند . 5 - اگر بيمار مبتلا به بيمارى سخت در اثناى بيمارى با نشانيهاى بد روبرو شد و در روز چهارم بيمارى ادرار روغن زيتونى بيرون داد ، آژيرى است كه بيمار در روز ششم مىميرد .