أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
285
قانون ( فارسى )
پرشدگى بدون رويه و شديد خون و به غليان آمدنش به مغز رسيده باشد ، بيمار نه از خفگى بلكه از اثر سكته مىميرد . 7 - اگر در اثناى بيمارى سختى كه از نوع تبهاى پيامد خستگى باشد ، ادرار بيمار بسيار سرخرنگ و غليظ گشت و بعد از آن دردى و تفالهء بسيار در آن ديده شد و دردى تهنشين نگشت و در اين حالت سردرد بر بيمار روىآورد ، خبر از طولانى بودن مدت بيمارى دارد ؛ زيرا معلوم مىشود كه مادهء به وجودآورندهء بيمارى از نوع سرسخت و خيرهسر است . اوّل رقيق و كممايه بوده است و ديرزمانى گذشته تا غليظ گشته و در اين حالت غلظت از جدا كردن تفاله جلوگيرى مىكند و در نتيجه تفاله تهنشين نمىشود ؛ ليكن با تمام اين سرسختىها بحران بيمارى با عرق كردن بيمار مىگذرد ؛ زيرا مادهء بيمارى متمايل به رگها است . اينچنين ادرارى شبيه ادرار بيمار يرقانى است و فرقش اين است كه مثل ادرار يرقانى لباس بيمار را رنگين نمىكند . روى هم رفته اگر ادرار بيمار گوهرش به سرخى درآيد و دردى و تفالهء سرخرنگ داشته باشد نشان از پرمايگى و غلظت زياد و ناپختگى ماده است و خبر مىدهد كه بيمارى طول مىكشد . 8 - اگر كسى با تب شديد روبرو است و در اثناى بيمارى ادرارش زرد مايل به سرخ بود و به سپيدى درآمد ، خوب نيست ؛ زيرا نشان از آن دارد كه مادهء بيمارى به سوى سربالا رفته است . 9 - اگر كسى تب شديد دارد و ادرارش زرد مايل به سرخ است و سپس به سياهى زد ، خوب نيست ؛ زيرا نشان از آن دارد كه حالت بيمارى بسيار شدت يافته است . تهنشين ادرار 1 - در حالت ابتلا به بيمارى سخت اگر تهنشين ادرار بيمار مخلوطى از چيزهاى در قوام و رنگ از هم جدا باشد خوب نيست ؛ زيرا دليل بر آن است كه خلطهاى از هم جدا در ايجاد بيمارى شركت كردهاند . 2 - اگر تهنشين ادرار بيمار در بيمارى سخت ، از لحاظ قوام و رنگ مختلف بود و اجزاء تهنشين بسيار ريز بودند ، بدتر از نشانى پيشين است ؛ زيرا دلالت بر اين دارد كه تا خلط به اجزاء كوچك نينجاميده است طبيعت نتوانسته آن را دفع كند . 3 - اگر تهنشين ادرار بيمار در اثناى بيمارى سخت صاف باشد ، پسنديدهتر از آن است كه سفيد رنگ باشد . بسيار اتفاق افتد درحالىكه تهنشين ادرار بيمار مايل به سرخ و صاف باشد بيمار زنده بماند . و بسيار رخ داده كه كسى در اثناى بيمارى سخت ، تهنشين ادرارش مايل به سفيد بوده و اجزاء ريز در تهنشين باهم مختلط بودهاند و بيمار زنده نمانده و جان سپرده است . پس اگر قوام و هيأت تهنشين پسنديده باشد ، از تهنشينى كه رنگش پسنديده است آسانتر راهى بيرون مىشود . علاوه بر اين در صورتى كه هيأت و قوام مادهء تهنشين پسنديده باشد دليل بر آن است كه خلطهاى لازم بدن از بيمارى بسيار تأثيرپذير نشدهاند . همچنين اگر اجزاء تهنشين خوب و پسنديده بسيار ريز باشد دليل بر آن است كه طبيعت در آن بسيار كار كرده و بيمارى