ادرارش زياد است و گاهى بند مىآيد و حبس مىشود ، حاكى خبر خوبى نيست و نشان آن است كه جنگى شديد ميان طبيعت و بيمارى درگرفته است و معلوم نيست كدام بر كدام پيروز مىشوند . و نيز دليل بر وجود غليظترين مادهء خلط بيمارى است كه به دشوارى به پختگى مىرسد . اگر همين حالت گاه به گاه ادرار در بيماريهاى نه شديد بلكه آرام رخ دهد ، دليل بر وجود خلط غليظ است و گزارش از آن دارد كه بيمارى به طول مىانجامد . ادرار كم‌مايه لازم است اوّل بدانى كه رقت و كم‌مايه بودن بول از چيست ؟ - چندين دليل مىتواند داشته باشد : 1 - در حالت بيمارى ديابيطس ( تشنگى بدون سيراب شدن ) ادرار كم‌مايه است و با وجود آن تشنگى بر دوام است . بيمار به سرعت نياز به شاشيدن دارد و ادرار به آسانى بيرون مىريزد . 2 - ممكن است كم‌مايگى ادرار از اثر ناپخته بودن مادهء قابل تغيير به آن باشد و ماده مانعى در راه خروج قسمت پرمايهء ادرار گردد و تنها قسمت كم‌مايه و آبكى آن بيرون آيد . 3 - ممكن است نيروى جداكنندهء مادهء ادرار از ساير مواد ناتوان باشد ، كه در اين حالت به آسانى بيرون نمىريزد و كم‌مايه هم هست ؛ كه اين نوع از ادرار كم‌زيان‌تر از ادرار بيمارى ديابيطس است . اگر كسى به بيمارى سخت و شديد مبتلا باشد و ادرارش كم‌مايه بوده و چندين روز اين كم‌مايگى ادرار دوام كند ، خبر از آن مىدهد كه بيمار به درهم شدن عقل و هوش مبتلا مىشود . اگر عقل بيمار درهم شد و باز ادرار همچنان كم‌مايه بود ، زنگ خبردار مرگ بيمار است ؛ زيرا در اين حالت معلوم مىشود كه مواد بدجنس بر مغز تاخته‌اند و در نتيجه نفس بيمار از كار مىافتد . اگر در اثناى بيمارى سخت ، ادرار بيمار غليظ و پرمايه‌تر از حالت طبيعى شد و از اثر اين غليظ شدن ادرار ، بيمار تا اندازه‌اى نياسود و سبك نشد ، خوب نيست ؛ زيرا ممكن است اين پرمايگى از گدازيدهء اندامان تن باشد . اگر زمانى كه درجات حرارت بيمارى به منتهى درجهء شدت رسيده و سراسر بدن را در بر گرفته است ادرار بيمار آب‌ماننده بود ، نشان از آن دارد كه ورمى در پايينهاى بدن پديد مىآيد . هرگاه در حالات بيماريهاى سخت ، ادرار بيمار را معاينه مىكنى ، قوام آن را با رنگى كه دارد در نظر داشته باش و به دقت ملاحظه كرده و از آن بهره‌بردارى كن ! كه اين بحث را در آتيه نيز تفصيل مىدهيم . اين را نيز بدان ! اگر ادرار رنگ سياه داشته باشد ، يا به رنگ سرخ درآيد ، كم‌مايه نيست . اگر احيانا اين حالت را ديدى بدان كه يكى از دو سبب زير را دارد : الف - سبب چيزى است جانبى و خارجى كه ادرار را به اين رنگ سياه يا سرخ درآورده است . ب - نوع بيمارى بسيار شديد است و نيروى كارا در بيمارى بر ادرار تأثير گذاشته است .