أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

278

قانون ( فارسى )

2 - اگر بيمار مبتلا به بيمارى سخت ، در نخستين مرحله‌هاى بيمارى عطسه كند ، سببش يا زكام است يا خلط گزنده در بدن دارد كه سبب عطسه شده است . نشان جستن از مدفوع در كتاب اول قانون دربارهء نشان جستن از مدفوع و معاينهء مدفوع و چگونگى خوب و بد آن به طور مختصر بياناتى داشتيم . در اينجا كه بحث از بيماريهاى سخت در ميان است لازم مىبينم با تفصيل و توضيح بيشترى در اين زمينه سخن بگويم . قبل از هر چيز يادت باشد ! بيمارى كه در اثناى بيمارى بسيار عرق مىكند ، بحران كامل بيماريش با اسهال رخ نمىدهد . نشان از رنگ مدفوع در اثناى بيمارى سخت تغيير رنگ دادن مدفوع از حالت طبيعى تنها در دو مورد خوب است و به نفع بيمار گواهى مىدهد : 1 - در يكى از روزهاى با حورى كه نشانيهاى خوب بحران پيدا باشند و مادهء خلط سبب بيمارى به پختگى رسيده باشد و شكم بيمار روان شود و رنگ مدفوع طبيعى نباشد ، مانعى ندارد و نشان از آن دارد كه بدن چنان كه لازم است پاكسازى شده است . 2 - اگر داروى مسهل بسيار تأثيربخش و قوى به بيمار بدهى و از اثر دارو اسهال شود و رنگ مدفوع بر خلاف رنگ طبيعى باشد ، جاى نگرانى نيست و دليل بر آن است كه پاكسازى برحسب توقع صورت گرفته است . در اثناى بيمارى سخت اگر مدفوع بيمار به مدفوع بچهء شيرخواره و به مدفوع بچه‌اى كه هنوز غذايى بجز شير نمىخورد شبيه بود و سياه رنگ و بدبو باشد ، بد است و نشان از بدحالى بيمار دارد . اگر بيمار در اوايل بيمارى مدفوعش همراه با خلط مرارى باشد خوب نيست ؛ زيرا نشان آن است كه خلط مرارى بر بدنش چيرگى يافته است . اگر در مرحله‌ى چهارم بيمارى - كه دوران پايين آمدن شدت بيمارى است - مدفوع بيمار با خلط مرارى باشد نشان از خوبى حال بيمار است ؛ زيرا دليل بر آن است كه بدن بيمار دارد از خلط موذى پاك مىشود . اگر در اثناى بيمارى سخت ، خلط مرارى به حد زياد با مدفوع بيمار بيرون ريخت و بيمار احساس آسودگى و سبكى نكرد نشان از خوبى حال بيمار ندارد . اگر در اثناى بيمارى سخت نشانيهاى روىآور خوب نبودند و بيمار كاملا از ناافتاده بود و با اين حال شكمش زياد مىرفت و هيچ نوع از سبكى تن رخ نداد ، حتى اگر تب ناشى از بيمارى دست بردارد باز نشان از مرگ بيمار است . اگر بيمار در اثناى بيمارى سخت ، بدون اينكه چيزى چرب خورده باشد مدفوعش نوعى از