أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

279

قانون ( فارسى )

چربى را نشان داد دليل آن است كه نوعى حالت گدازيدن بر اندامان رئيسه و بسيار ارزنده وارد آمده است ؛ كه بد نشانى است امّا هميشه كشنده نيست زيرا امكان دارد كه اين چربى همراه مدفوع از گداختن گوشت باشد . اگر در اثناى حالت بيمارى سخت - كه از نوع تبهاى سخت باشد - مدفوع بيمار به رنگ زرد سير و تيره است ، بسيار بدبو است و چيزى شبيه چرك خونالوده بر آن ديده مىشود ، فاتحهء بيمار را بخوان ! در اثناى بيمارى سخت اگر در كنار و اطراف مدفوع بيمار چيزى آبكى كم‌مايه بود كه درد گزشى دارد و خروج مدفوع را سرعت مىبخشد ، نشان بدحالى بيمار است و گاهى ممكن است همين مادهء كم‌مايهء گزنده بدون مدفوع از راه مخرج بيرون آيد كه در هر حال با نويد خوبى همراه نيست و چنين ماده‌اى خونابهء چكيده از كبد است . در اثناى هر نوع از بيماريهاى سخت هرگاه ديدى كه چيزى شبيه پوستهء لوبيا گرگى با مدفوع آميخته است ، به مثابهء جواز سفر بيمار به آن دنيا است . نتيجه‌گيرى از قى در كتاب اوّل قانون بحثى دربارهء قى و قى كرده داشتيم ، اينك به مناسبت اينكه بحث بيماريها و نتيجه‌گيريهاى ممكن از روىآورهاى بيماريهاى سخت در ميان است ، بجا است كه قسمتى از آن بحث را در اينجا يادآورى كنيم و چيزهايى را كه ويژگى با بيماريهاى سخت دارند توضيح دهيم ؛ مىگوييم : در اثناى بيماريهاى سخت اگر بيمار قى كند و مادهء برآورده و بيرون داده آميزه‌اى از خلط بلغمى و خلط صفرائى باشد و اين هر دو خلط به هم چنگ اندر زده باشند و هيچيك از آنها غليظ پرمايه نباشد ، به نفع بيمار است و بايد آن را نشانهء خوبى به شمار آورد . در اثناى بيماريهاى سخت تا مادهء قى كردهء بيمار خلط خالص و خالص‌تر باشد بد و بدتر است . اگر قى كرده مادهء خلط مرارى خالص باشد نشان از شدت حرارت دارد . و اگر قى كرده خلط بلغمى خالص باشد دليل بر وجود سردمزاجى شديد است . نشان از رنگ قى كرده اگر در اثناى بيمارى سخت بيمار قى كرد و رنگ قى كرده غير طبيعى بود - كه بايد سپيد به رنگ آب باشد - خوب نيست . يعنى اگر زرد رنگ بود ، اگر سبز رنگ بود ، اگر گندنائى رنگ و بويژه گندنائى رنگ بدبو بود ، اگر به رنگ برگ سلق بود ، اگر سرخ بسيار تيرهء خونى رنگ بود و اگر بدرنگ ( زرد مايل به سياه مات ) بود همگى نشانهاى خوب نيستند و از آنها بدتر قى كرده‌اى است كه به رنگ زنگار يا سياهرنگ باشد . اگر بيمار در اثناى بيمارى سخت مادهء زنگارى رنگ يا مادهء سياه‌رنگى را قى كرد و به حالت