أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

265

قانون ( فارسى )

اين در شب نخوابيدن يا در تمام شبانه‌روز نخوابيدن ، هر دو سببش وقوع تباهى در مغز است . 3 - بيمارى كه در روز مىخوابد و شب نمىخوابد ، اگر در اوايل روز بخوابد سلامت‌تر از آن است كه در غير اوقات نخستين روز بخوابد . در هر حال خواب روزانه بيمارى كه شب نمىتوانند بخوابند و نيز به كلى از خواب محروم شدن اگر در اثناى پايان يافتن نوبتهاى تب باشد ، بسيار بد است . اما اگر اين محروميت از خواب شب يا محروميت از خواب به‌طور كلى در ابتداى بيمارى باشد ، بسيار رخ داده كه بر بيمار آمده و زيانى در بر نداشته است . 4 - اگر بيمار در اثناى بيمارى سخت به خواب‌آلودگى بدون اراده مبتلا شود و نبضش ناتوان گردد خوب نيست ؛ زيرا چنين حالت خواب‌آلودگى ( مرگ دروغين ) از ناتوانى نيروى تن است نه از اثر رطوبتهاى مغز و بويژه اگر همراه خواب‌آلودگى بدون اراده عقل بيمار درهم شود و خلل يابد ، ممكن است سبب اصلى اين حالت متعفن شدن خلط سردمزاج باشد . 5 - اگر نوع بيمارى از آن بيماريها است كه زيان به هوش و عقل بيمار مىرساند و عقل بيمار درهم شده است و اين حالت درهم شدن عقل بيمار با سرد شدن دست و پاهايش همراه باشد ، نشان از بدحالى او دارد . 6 - اگر بيمار در اثناى بيمارى از اثر خوابيدن احساس سبكى مىكند ، خواب به نفع بيمار است . نشان از كار دست 1 - اگر بيمار در اثناى ابتلا به بيمارى سخت ، هميشه مىخواهد چيزى را با دست برچيند و در واقع چيزى نيست ؛ مثلا تو گوئى از زمين يا ديوار پره كاهى يا چيزى كوچكى برمىچيند ، خوب نشانى نيست . سبب اين حالت آن است كه بخارهاى بد به سوى دماغ بالا مىروند و به صورت رطوبتى به سوى چشم و سفيدى چشم فرو مىريزد . نشان از احساس درد 1 - اگر بيمار در اثناى ابتلا به يكى از تبهاى شديد احساس درد شديد در اندرون كند . نشان خوبى نيست ؛ زيرا سبب درد درون سه احتمال دارد : الف - سوزشى شديد در احشاء رخ داده است . ب - ورمى بزرگ در اندرون سر برآورده است . ج - خراجى از درون در راه است . 2 - اگر در اندامى از اندامان بدن دردى شديد احساس شد ولى ناگاه درد يكباره فروكش كرد و تسكين يافت و سببى در تسكين درد نبود ، نشان از بدحالى بيمار است .