أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
236
قانون ( فارسى )
تفصيل و شرح آن بپردازيم . نشانيهايى كه ويژگى دارند اگر قبل از بحران سردرد روىآورد ، بدان كه مادهء بيمارى به سوى بالا حركت مىكند و اين سردرد ناشى از بخارى است كه بالا رفته و يا دهانهء معده در اين سردرد دخالت دارد . اگر حالت بحرانى با قى كردن بيمار شروع كند و خاتمه يابد ، اين نشانيها را دارد : سرگيجه ، احساس سنگينى در گيجگاهها و ايجاد صداهايى در گوش . ممكن است گوش به حالتى كرمانند درآيد و چيزى نشنود . كه اين نشانىها يك دفعه روى مىآورند . با آمدن حالت بحرانى يا اندكى قبل از بحران تنگنفسى ، درد در گردن ، كشيدگى مراق و كشيدگى در اطراف دندههاى نزديك شكم - كه به سوى بالا كشيده مىشوند و درد ندارند - و حرارت التهابى در سر در بيمار ايجاد مىشود . اين را نيز بدان ! كه حالت بيمارى و پيامدهاى بيمارى در شب شديدتر از روز مىباشند ؛ زيرا در شب طبيعت با تمام نيرويى كه دارد به پخته كردن و رسانيدن ماده و غيره مىپردازد و حوصلهء پرداختن به هيچ كار ديگرى را ندارد . تفصيلات واضحتر در نشانيهاى بحران اگر بيمار در حالت شروع بحران تم و تيرگى پيش چشمش آمد و درخشندگى در آن نبود ، دهانش مزهء تلخ مىداد ، لب پايينى مىپريد ، بيمار آشكارا احساس درد در دهانهء معده مىكرد يا دلش به هم مىآمد و يا آب از لب و لوچهاش فرو مىريخت ، دلش غير طبيعى مىتپيد ، نبض فشارى بود و پست مىزد و بويژه اگر بيمار بعد از اين نشانيها به لرزش و تكان پيشاهنگ تب مبتلا شد و در زير دندههاى رو به شكم احساس سرما كرد ، حتما بدان كه بحران با قى كردن مىآيد و خاتمه مىيابد . خصوصا اگر بيمارى از مادهء خلط صفرائى باشد و بيمار به تب صفرائى - نه تب سوزان - مبتلا باشد ، حتما بحران با قى كردن همراه است . بويژه اگر در اين حالت رنگ بيمار زرد شد و رنگش پريد ، ديگر گمانى نمىماند كه حتما بحران با قى مىآيد و قى كرده مادهء صفرائى مىباشد . كودكان كه اعصاب ناتوان دارند ، در حالت بحران بيماريى - كه با قى آيد - اكثرا بعد از احساس سنگينى در سر و درد معده كه قى مىكنند به تشنج گرفتار مىشوند . زنان كه خون حيض دارند ، در بحران بيمارى اكثرا با درد زهدان روبرو مىشوند . پيران كه نيروى بدنيشان كم است ، در بحران همراه قى اكثرا به بيماريهاى گوناگون مبتلا مىشوند ؛ زيرا مادهء به حركت درآمدهء سبب بيمارى در بدن آنها انتشار مىيابد . اگر همزمان با رسيدن وقت بحران بيمار در اطراف كبد كشيدگى احساس كرد و دردى نداشت يا احساس كرد كه در طرف طحالش نوعى كشيدگى بدون درد هست ، در اينجا يادآور مىشوم كه هرچند طحال از اندامان بالايى تن به حساب نمىآيد امّا از آنجا كه به وسيلهء