أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

199

قانون ( فارسى )

با شكر خوب است . ريشه‌هاى دارويى و بزرهاى مناسب و سازگار را بپزند و آب‌پز را به بيمار بدهند . زعفران بو كنند . خوشاب انجير و آب‌پز انجير در علاج بيرون دادن آبله تأثيرى عجيب دارند و زيان آبله را دفع مىكنند . داروهاى تركيبى زير نيز در اين حالت بسيار خوبند . نسخه : لاك شسته به وزن پنج درهم ، عدس پوست كنده به وزن هفت درهم ، كتيرا به وزن سه درهم . همه را باهم در چهل و پنج مثقال آب بريز و بر آتش بگذار آن‌قدر بجوشد تا يك چهارمش مىماند ، بيمار بخورد . نسخهء ديگر كه در بيرون دادن آبله بسيار كمك مىكند : انجير زرد به وزن هفت درهم ، عدس پوست كنده به وزن سه درهم ، لاك به وزن سه درهم ، كتيرا و بزر رازيانه هريك به وزن دو درهم . همه را باهم در يك‌صد و سى و پنج مثقال آب كنند و بر آتش بجوشانند تا يك سوم مىماند ، بپالايند و بيمار بخورد ؛ كه اين دارو حرارت را از اطراف و نزديكيهاى قلب منع مىكند و مانع حالت تپيدن خارج از حد طبيعى قلب مىشود . از وقتى كه آبله‌ها آشكار مىشوند به هيچ وجه نبايد روغن به بيمار نزديك شود . بايد بيمار را با لحاف و سرانداز پوشانيد تا هواى سرد بر او تأثير نگذارد و بويژه اگر وقت زمستان باشد بايد از سرما بپرهيزد . سرما سوراخهاى پوست را بند مىآورد و مادهء آبله را به داخل برمىگرداند . برفاب خوردن زياد و رو به بادبزن بودن بسيار بد است . اگر دو روز يا سه روز بر پيدايش آبله بگذرد ، ممكن است خون گرفتن از بيمار به زيان او باشد كه آبله را از بيرون آمدن بازدارد و آنچه را كه برآمده است برگرداند . اگر از گرم پوشيدن و گرمى بخشيدن ، بيمار به حالتى غش مانند درآمد يا غش كرد و ناگزير بايد در خنك گردانيدن بيمار بادبزن به كار برد و يا بيمار را به هواى سرد منتقل كرد ، كافور و صندل به بينى بيمار نزديك كنند كه بوى خوش آنها را بركشد . در هر حال اگر ديدى كه از استعمال بادبزن يا منتقل كردن بيمار به هواى سرد ناگزير هستى ، احتياط كن زياده‌روى نشود . اگر ديدى كه از گرمى بخشيدن به بدن بيمار آبله‌دار ، يا از دورى كردن از وسايل سردىبخش و شروع بيرون آمدن آبله ، هيچ سبكى در حالت بيمار رخ نداد بلكه التهاب و شعله‌ورى حرارت شدت بيشتر يافت و زبان بيمار به رنگ سياه تمايل پيدا كرد ، دست از گرمى بخشيدن به بيمار بردار كه حتما در اين شرايط زيان دارد . بيمار مبتلا به آبله يا حصبه نبايد به هيچ وجه بر شكمش داروى گذاشتنى باشد ، كه در اين شكم بستن دو خطر هست : يكى اينكه فورا نفس بيمار تنگ مىشود و دوم ممكن است اسهال