أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
200
قانون ( فارسى )
بد و موذى رخ دهد و بيمار خون بشاشد . در مراحل اواخر بيمارى بايد حالت شكم بيمار مراعات شود ، قبض يا اسهال نباشد بلكه ملين باشد . همچنين بايد غذاى بيمار را عوض كنى ؛ به جاى عدس پوستكنده - كه سابقا ذكر شد - عدس دست نخورده و پوست نكنده را - چنان كه هست - بخورد . عدس چندين بار در آب بپزد و آب را عوض كنند و باز بپزد و سپس بخورد . به جاى اينكه آش عدس وسيلهء تمر هندى ترشمزه شده - كه سابقا ذكر شد - بخورد ، آش عدس را با آب انار ترش يا سماق يا آب غوره و امثال آن ترش كند و بخورد . داروهاى مفيد در علاج آبله ، كه در اوايل پيدايش آبله مفيدند و خون را غليظ و سردمزاج مىكنند و از به جوش آمدن آن جلوگيرى به عمل مىآورند ، از قرار زيرند : رب ريواس ، آب غوره ، آب ميوههاى سردمزاج سردىبخش ، شربت كادى - كه ويژگى دارد - شكوفهء خرما و شربت آن و پنير درخت خرما . در تركيب شربت كادى نسخههاى متعددى هست كه در كتاب پنجم قانون آوردهايم . در اينجا نوعى از اين شربت ساخته از كادى را - كه در علاج آبله تأثيرى عجيب دارد - ذكر مىكنيم ؛ تركيب شربت به قرار زير است : نسخه : رب كادى دو جزء . اگر رب كادى گير نيامد ، چوب كادى را اره كنند يا بكوبند ، خاكهء اره شده يا كوبيده دو جزء باشد . خاكهء اره شده يا كوبيدهء چوب كادى را با نيم برابر آن ( يك جزء ) صندل در سركهء تقطير شده يا در آب غورهء خالص ريزند و چند روزى بماند ، آنگاه بر آتش كمتأثير بگذارند و آهسته بجوشد تا خاكهء كادى و صندل به كلى از اثر جوشيدن آهسته از هم مىپاشند ؛ آنگاه خاكهء كادى و صندل را - كه از هم پاشيده و خوب نرم و پخته شدهاند - در دست مچاله كنند و بفشرند ، البته تا سركه يا آب غوره بيشتر باشد بهتر است ، مادهء حاصل از افشره را تنها بگذارند . آنگاه آب چكيدهء دوغ در مشك بهم زده را بياورند و بگذارند تا كاملا صاف مىشود و مادهء پنيرى موجود در دوغ از آن جدا مىگردد و يا اينكه آب چكيده از دوغ را همچون آب پنير بپزند تا مادهء پنيرى در دوغ كاملا تهنشين مىشود و از دوغ جدا مىگردد . از آرد جو و آب چكيده از ماست فوگان سازند و فوگان را بگذارند تا مىترشد ، آنگاه آن را نيز بگذارند تا خوب صاف مىشود . دوباره از اين صاف شده و آرد جو فوگان سازند و بگذارند بترشد . چندين بار اين عمل را تكرار كنند و تا بيشتر تكرار كنند بهتر است . از اين فوگان پنج جزء جدا كنند ، يعنى از خاكهء چوب كادى دو جزء ، فوگان پنج جزء ، آب گلابى چينى ، آب به ترشمزهء تر و سيراب ، آب انار ترش ، آب سيب ترش پر آب و شاداب ، آب زالزالك ، آب ليمو ، آب آلوى ترش ، آب شكوفهء خرماى فشرده ، آب كنوس طبرستانى ( ميوهء ازگيل ) ، آب شاهتوت نارسيده ، آب زردآلوى كال ترشمزه ، آب غوره ، افشرهء ريواس ، افشرهء جوانههاى نازك و سبز تاك ، افشرهء گل محمدى ايرانى ، افشرهء نيلوفر و افشرهء بنفشه از هريك يكسوم جزء ، افشرهء گوشت ترنج ،