أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
184
قانون ( فارسى )
اگر حالت اسهال بيمار تب دق همراه پوستاندازى در روده و معده شد ، وسيلهء داروهاى حقنهاى به معالجه بپرداز ! كه در اين حالت اسهال همراه پوستاندازى حقنه از داروهاى تناولى بهتر است و تو داروهاى حقنهاى در اين زمينه را مىشناسى ! فصل چهل و ششم دق پيرى در اصطلاح طبيبان حالتى را دق پيرى يا پيرانه و يا سالخوردگان نامند كه بعد از پيدايش تب دق عادى رخ مىدهد . پس ما هم همان اصطلاح مدشدهء طبيبان را به كار مىبريم و اين حالت را دق پيرى يا پيرانه مىناميم . - منظور از اين نامگذارى چيست ؟ در صورتى كه اين حالت دق ويژه به پيران و سالخوردگان نيست . - منظور از دق پيرانه حالتى از خشكمزاجى است كه در بدن بيمار چيرگى مىيابد بدون اينكه بيمار احساس گرماى ناشى از تب بكند . و گاهى اتفاق افتد كه گرمى و سردى مزاج بيمار برابرند و تنها خشكى خرابكارى را انجام داده است - كه اين حالت در اقليت است و بسيار رخ نمىدهد . در بسيارى از حالات بيمار با وجود اينكه خشكى بر او روى آورده ، احساس سرما مىكند . بيمار مبتلا به اين حالت از دق به حالتى از پژمردگى و خشكيدن بدن درمىآيد كه انسان در زمان پيرى مىبيند . ازاينرو نامش را دق پيرى كردهاند . [ پير نبودم پيرم كردى ] . در هر حال در درجهء اوّل كسانى كه مسنترند زودتر از كسانى كه جوانند به اين بيمارى گرفتار مىآيند . جوانان براى ابتلا به اين بيمارى از كودكان بيشتر آمادگى دارند ؛ يعنى جوانان و كودكان نيز از اين بلاى ناگهانى بىنصيب نيستند و بيمه نشدهاند . - دق پيرانه از چه سببهايى پديد مىآيد ؟ 1 - بدن بيمار توانايى كافى ندارد و نيروى بدنيش كاهش يافته است ، سرماى سخت بر بدنش غلبه مىيابد ، نيروبخشى غذا به بدن را از كار مىاندازد و غذا چنان كه شايد و بايد كاملا در بدن به مصرف نمىرسد - كه همين حالت براى انسان در پايانهاى عمر دست مىدهد . 2 - ممكن است نابهنگام آب سرد نوشيدن اين حالت را به دنبال داشته باشد . - منظور از نابهنگام آب سرد نوشيدن چيست ؟ - بعضى از اين حالات زيانرسانى آب نوشيدن را سابقا شرح دادهايم كه از جمله در حالت خستگى زياد ، بعد از جماع و غيره بود . 2 - آب سرد نوشيدن در حالت تب كه بيمار تن ناتوان دارد . 3 - انسان در منتهى درجهء سيرى است و شكم را از غذا انباشته است و يك ناگاه به حد زياد آب سرد مىنوشد .