أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
185
قانون ( فارسى )
4 - انسان ورزش كرده و بسيار خسته شده است مسامهاى بدن باز شدهاند و حالت تشنگى بر انسان چيره شده و بدون مراعات و مبالات يكهو آب سرد به حد زياد مىنوشد . 5 - بخار بد و ناپسند و ناسازگار به سوى قلب بالا آمده و مزاج قلب را سرد گردانيده است . 6 - حالتى از گرما و حرارت بر بدن مستولى است كه رطوبتهاى لازم بدن را برمىچيند و تحليل مىبرد . در اثر آن حرارت سرشتى خاموش مىشود و سرما و خشكى بر بدن مستولى مىگردند . گاهى همين حالت دق پيرانه سبب حالاتى از اسهال و قى مىشود . 7 - ممكن است از اثر معالجهء تبهاى ديگر - كه آب نوشيدن زياد تجويز مىشود - يا از اثر داروهاى گذاشتنى در علاج تبهاى ديگر حالت دق پيرانه به وجود آيد . بيمارى دق پيرى تا ريشه ندوانيده و محكم نشده است ممكن است معالجه شود ؛ اما اگر استحكام يافت و جاى خود را خوش كرد ، علاجش هماهنگ با علاج نجات از مرگ است . چنان كه براى مرگ حتمى چارهاى نيست براى اين بيمارى نيز اگر استحكام يافت چارهاى نيست . نشانيهاى دق پيرى در معاينه كردن بيمار از نشانيهاى زير مىتوان دريافت كه دق پيرى به سراغش آمده است يا نه . كه از اين قرارند : 1 - نشانى از خشكيدن و پژمردن بدن پيدا مىشود . 2 - حرارت شعلهور التهابى احساس نمىشود ، و شايد در دست زدن به بدن بيمار احساس سردى شود . 3 - نبض تقريبا شباهت به نبض بيماران تب دق غير دق پيرى دارد . نبض كوچك ، كند و متفاوت مىزند ؛ اما اگر بيمار بسيار ناتوان باشد نبض شروع به پياپى زدن مىكند . بويژه اين پياپى زدن نبض در بيمارانى بسيار آشكار است كه از اثر آب سرد نوشيدن به دق پيرانه مبتلا شدهاند . 4 - ادرار مبتلايان به دق پيرى سفيد روشن و كممايه و بسيار آبكى است و به حالت ادرار پيران سالخورده درمىآيد . علاج دق پيرى طبيب كه اين حالت را معالجه مىكند وقتى مفيد فايده است كه بيمارى مستحكم نشده و ريشه ندوانيده است . اما اگر بيمارى دق پيرى مستحكم شد ، طبيب بايد فقط به اين منظور به معالجه ادامه دهد . كه شايد كمكى مرگ ناشى از اين بيمارى را به تأخير اندازد . دستورات معالجهء اين حالات روى هم رفته به قرار زير است : 1 - گرمى به بدن بخشيدن 2 - بدن را رطوبت دادن - كه يكى از علاجهاى رطوبتبخشى حمام رفتن است و سابقا اين را