أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
177
قانون ( فارسى )
داروهاى سردىبخش در علاج تب دق داروهاى سردىبخش و ترىبخشى كه در اين علاج مفيدند ، همگى غذايى هستند و يا بخش غذايى در آنها اكثريت دارد كه از قرار زيرند : 1 - خرچنگ را در آبجو بپزند و بخورند . دستورش چنين است : خرچنگ را بياورند ، پاها و نوكهايش را بركنند و دور اندازند و بقيه را در آبجو بپزند . 2 - دوغ ساخته از ماست گاوى بخورند . 3 - افشرهء سبزيهايى كه در علاج تبهاى سخت ذكر شدند و لعاب اسفرزه نيز جزو آنها است ، بخورند خوب است . 4 - سركه كه دو خاصيت ناسازگار دارد يكى خشكانيدن و دوم تحليل بردن . اگر خواستى به بيمار بدهى سركه را با آب زياد يا با نوشابههاى نرمىآور كه شكم را نرم مىكنند مخلوط كن كه تلافى اين دو خاصيت ناسازگار را درآورى . 5 - شير الاغ رطوبتبخش است و تقريبا سردىبخش هم هست . حتى گروهى از طبيبان بر اين عقيدهاند كه سردىبخشى شير الاغ بيشتر از سردىبخشى دوغ ساخته شده از ماست گاوى است . اما شير الاغ تنها براى بيمارانى سازگار است كه تب دق آنها از مادهء خلط نيست و مادهء خلط عفونى نباشد . در صورتى كه مادهء عفونى تب دق را توليد كرده باشد شير الاغ مفيد نخواهد بود . و اگر شير الاغ را به بيمار دادى با شكر باشد بهتر است كه مبادا شير در معدهء بيمار پنير شود . اگر بيم آن مىرود كه حالتى از تعفن از استعمال شير تناول شده رخ داده باشد ، بيمار را به نرمى اسهال ده كه مادهء عفونتآور پاكسازى شود . اگر حدس زدى كه شير ممكن است به بدن گرمى بخشد ، چند روزى بيمار را از تناول شير منع كن و در مدت منع آن به وسيلهء قرص كافور و قرص بدل مرجان سردىبخش و آبميوه به معالجه ادامه بده و بعدا بيمار شير خوردن را از سر گيرد . مصرف قرص تركيبى زير در علاج تب دق در وقت منع كردن شير بهرهرسان است . نسخه : تباشير و گل ارمنى از هريك چهار درهم ، گل محمدى شش درهم ، بزر خرفه ، بزر خيار ، تخم كدو و كهربا از هريك سه درهم . همه را درهم مخلوط كن و درهم بسرش و قرص از آن بساز و بيمار هربار به وزن دو درهم بخورد ؛ دارويى است بسيار خوب . نسخهء ديگر : بارهنگ ، نشاسته ، صمغ عربى و كتيرا از هريك سه درهم ، گل ارمنى و تباشير از هريك چهار درهم ، خشخاش پنج درهم ، گل ، تخم كدو ، بزر خيار و بزر خرفه هريك شش درهم ، بهدانهء پوست كنده ، بزر خربزه و بزر خيار چنبر خوردنى هريك هفت درهم ، رب شيرينبيان ده درهم .